Avukatlar Cübbenin Altına Ne Giyer? Kravat, Kadın ve Stajyer Avukat Kuralları

Avukatların cübbenin altına ne giyeceğini Avukatlık Kanunu ve TBB Meslek Kuralları parça parça tarif etmez. Kanun’un 49. maddesi mahkemede Türkiye Barolar Birliği’nin (TBB) belirlediği cübbeyi zorunlu tutar; Meslek Kuralları’nın 20. maddesi ise “mesleğe yaraşır” bir kılık ve kıyafet ister. Erkek avukatlara kravatı öngören cümle Aralık 2022’de Meslek Kuralları’ndan çıkarıldı.

Aşağıda bu hükümleri birebir alıntılarla, kadın ve stajyer avukatlar için geçerli kurallarla ve baroların iç düzenlemeleriyle birlikte ele alıyoruz. Cübbe modellerini ve güncel fiyatları avukat cübbesi modelleri ve fiyatları sayfasında bulabilirsiniz. Mezuniyet töreni için arıyorsanız mezuniyet cübbesinin altına ne giyilir rehberine bakın.

Avukat kıyafeti nasıl olmalı, cübbenin içine ne giyilir?

Temel hüküm 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun “Avukatların resmi kılık ve kıyafeti” başlıklı 49. maddesidir (7249 sayılı Kanun’la 2020’de değişik):

“Avukatlar, mahkemelere Türkiye Barolar Birliği tarafından şekli belirlenen cübbeyle çıkmak zorundadır.”

“Avukatlara, staj dönemi de dâhil olmak üzere, baro ve Birliğin iş ve işlemleri ile mesleğin icrası kapsamında kılık ve kıyafetle ilgili herhangi bir zorunluluk getirilemez.”

Kanunda cübbenin altına giyilecek kıyafet için takım elbise, gömlek, kravat ya da renk gibi bir tarif yoktur.

Cübbesiz duruşmaya çıkmak, Kanun’un 7571 sayılı Kanun’la 2025’te değişen 135. maddesinde uyarma cezası verilen hâller arasında sayılır. Cübbenin hangi durumlarda zorunlu olduğu ve ölçüleri cübbe zorunluluğu ve TBB ölçüleri rehberinde anlatılır.

Meslek Kuralları m.20: “mesleğe yaraşır” kıyafet

TBB Meslek Kuralları, TBB’nin 8–9 Ocak 1971 tarihli IV. Genel Kurulu’nda kabul edilmiş, bazı maddeleri sonradan değiştirilmiş bir metindir. Kıyafeti düzenleyen 20. maddenin bugünkü metni şöyledir:

“Avukatlar ve avukat stajyerleri, mesleğe yaraşır bir kılık ve kıyafetle mahkemelerde görev yaparlar. Duruşmalara, Türkiye Barolar Birliği’nce şekli saptanmış cübbe ile çıkarlar.”

TBB Avukatlık Kanunu Yönetmeliği’nin 20. maddesi de avukatların “mesleki ve yargısal faaliyetleri sırasında meslek kurallarının 20 nci maddesine uygun davranmak zorunda” olduğunu söyler. “Mesleğe yaraşır” ifadesi ise metinde tanımlanmaz.

Akademik görüş: cübbenin içine ne giyildiği

Prof. Dr. M. Serhat Sarısözen, TBB Dergisi’nde 2024’te yayımlanan makalesinde şu görüşleri yazar:

• “Mesleğe yaraşır” kıyafetin iki yönü vardır: adliyenin ciddiyetine ve yapılan işin ağırlığına yakışır bir kıyafet ve bu kıyafetin üstüne giyilen, şeklini TBB’nin saptadığı cübbe.
• Avukatlık Kanunu m.49’un ikinci fıkrası nedeniyle avukat, cübbe dışında herhangi bir kıyafet giymeye zorlanamaz.
• “Cübbenin içine ne giydiği hâkimin karışabileceği bir husus değildir.”
• İfade belirsiz olduğu için “mesleğe yaraşır kıyafet” vurgusunun da metinden çıkarılmasında fayda vardır.

Bunlar yazarın görüşleridir; bağlayıcı bir hüküm ya da TBB açıklaması değildir.

“Etek boyu” ve “kravat takılır” kuralları hangi yönetmelikte?

Etek boyu, kot pantolon ya da kravat gibi ayrıntılı kurallar Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Çalışan Personelin Kılık ve Kıyafetine Dair Yönetmelik’in 5. maddesinde yer alır. Kadınlar için “Etek boyu dizden yukarı ve yırtmaçlı olamaz.”, erkekler için “Kravat takılır, kravatı örtecek şekilde balıkçı yaka veya benzeri süveterler giyilmez.” der.

Bu yönetmelik, 2. maddesine göre kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan memurları, sözleşmeli ve geçici görevli personeli ve işçileri kapsar. Hâkim ve Savcıların Resmi Kıyafet Yönetmeliği’nin 7. maddesine göre hâkim ve savcıların cübbesi bu 5. maddede belirtilen kıyafetin üzerine giyilir (Yargıtay ve Danıştay kanunlarında kıyafeti ayrıca düzenlenen mensuplar hariç, m.2). Avukatlık Kanunu ve TBB Meslek Kuralları ise bu yönetmeliğe atıf yapmaz.

Bir kamu kurumunda kadrolu ya da sözleşmeli çalışan bir avukatsanız kurumunuzun uygulamasını ayrıca sorun. Hâkim ve savcıların kıyafeti hâkim ve savcı kıyafeti rehberinde, avukat, hâkim ve savcı cübbelerinin görünüş farkı hukuk cübbeleri sayfasında anlatılır.

Kravat ve takım elbise zorunlu mu? 2022’de ne değişti?

Avukatların mahkemedeki kıyafetine ilişkin kravat cümlesi Avukatlık Kanunu’nda değil, TBB Meslek Kuralları’nın 20. maddesindeydi. Bu cümle, 17–18 Aralık 2022’de Çanakkale’de yapılan TBB XXXVII. Olağan Genel Kurulu’nda metinden çıkarıldı. TBB’nin yayımladığı karşılaştırma cetvelinde eski ve yeni metin şöyledir:

Eski metinde kravat, “iklim ve mevsim koşullarının elverdiği ölçüde” isteniyordu. TBB, değişikliği 20.12.2022 tarihli haberinde 20. maddenin “Avukatlık Kanunu’nun 49. maddesine uygun şekilde sadeleştirildi” ifadesiyle duyurdu. Bugünkü metinde takım elbiseden, ceketten ya da renkten söz edilmez.

Sarısözen de değişiklikle, kanundan alt düzeydeki bir metnin kanuna aykırılığının sona erdiğini değerlendirir. Karşılaştırma olarak, KKTC’de avukat ve stajyerlerin koyu lacivert veya koyu gri takım elbise giymesi ve koyu renk kravat takması zorunluluğu bulunduğunu aktarır. Yazar, Türkiye’de bu yönde kısıtlayıcı düzenlemeye yer verilmemesini isabetli bulur.

Baro iç düzenlemeleri: akademik yayında aktarılan İstanbul Barosu örneği

Baroların kendi iç düzenlemeleri de kıyafete değinebilir. Sarısözen’in 2024 tarihli makalesinde İstanbul Barosu İç Tüzüğü’nün 33. maddesi şöyle aktarılır:

“Avukat, genel olarak giyinmekte de mesleğin vakar ve haysiyetine aykırı hallerden sakınmak zorundadır. Erkek avukatların kravatsız veya yakası açık ve kadın avukatların meslek ve kisve ile bağdaşmayan çanta, elbise ile adliye binalarında bulunmaları yasaktır.”

Bu metin ikincil bir kaynaktan aktarılmıştır; güncel metnine baronun internet sitesinden ulaşılamamıştır (Ekim 2026). Hükmün bugün yürürlükte olup olmadığını İstanbul Barosu’ndan teyit edin. Başka bir baroya kayıtlıysanız kendi baronuzun güncel iç düzenlemesini barodan öğrenin.

Kadın avukatlar cübbenin altına ne giyer?

Avukatlık Kanunu’nda ve TBB Meslek Kuralları’nda kadın avukatlara özgü ayrı bir kıyafet kuralı yoktur. İki metin de kadın ve erkek ayrımı yapmaz. 2022’de yalnız erkeklere yönelik kravat cümlesi de çıkarıldığı için bugünkü m.20 herkes için aynıdır: mesleğe yaraşır bir kılık ve kıyafet, duruşmada TBB’nin belirlediği cübbe.

Bu metinlerde etek, pantolon, elbise ya da renk tarifi bulunmaz; etek boyu kuralı ise kamu personeli yönetmeliğindedir. Baro iç düzenlemeleri farklı olabilir: yukarıda aktarılan İstanbul Barosu İç Tüzüğü m.33, kadın avukatlar için “meslek ve kisve ile bağdaşmayan çanta, elbise” ifadesini kullanır.

Cübbede de fark yoktur: kadın avukat cübbesi diye ayrı bir model bulunmaz. Cübbe kadın ve erkek avukatlar için aynı unisex kalıpla dikilir; beden XS (150–159 cm) ile XL (190–199 cm) arasında boya göre seçilir.

Stajyer avukat cübbe giyer mi?

TBB Meslek Kuralları’nın 20. maddesi “Avukatlar ve avukat stajyerleri” diye başlar ve ikinci cümlesinde duruşmalara TBB’nin şeklini saptadığı cübbe ile çıkılacağını söyler. Stajyerin duruşmada cübbe giyip giymeyeceğine dair TBB’nin yayımlanmış ayrı bir açıklaması bulunmuyor (Ekim 2026). Uygulamayı baronuzun staj birimine ve yanında staj yaptığınız avukata sorun.

Konuyla ilgili diğer hükümler şunlardır:

• Avukatlık Kanunu m.23: Stajyer, avukatla birlikte duruşmalara girmekle yükümlüdür. Aynı madde “Stajyerler, meslek kurallarına ve yönetmeliklerde belirlenen esaslara uymak zorundadırlar.” der.
• Avukatlık Kanunu m.26 ve TBB Avukatlık Staj Yönetmeliği m.19: Stajyerin, avukatın gözetimi ve sorumluluğu altında hangi duruşmalara girebileceğini sayar. Yönetmeliğin 2023’te değişen metni şöyledir: “Stajyer, avukat yanında staja başladıktan sonra, avukatın yazılı oluru ile onun gözetim ve sorumluluğu altında, sulh hukuk mahkemeleri ile seri muhakeme hariç, üst sınırı iki yıla kadar (iki yıl dâhil) hapis cezasını gerektiren suçlara ilişkin yapılan yargılamalarla sınırlı olmak üzere asliye ceza mahkemeleri ve icra mahkemelerinde avukatın takip ettiği dava ve işlerle ilgili duruşmalara girebilir ve icra müdürlüklerindeki işleri yürütebilir.”
• TBB Avukatlık Staj Yönetmeliği: Yönetmelikte cübbe, kılık ya da kıyafetle ilgili bir hüküm yoktur.
• Avukatlık Kanunu m.49: Kılık ve kıyafet zorunluluğu getirilemeyeceğini söyleyen ikinci fıkra “staj dönemi de dâhil” ifadesini kullanır.

TBB Dergisi’nde 2008’de aktarılan Avukatların Resmi Kılık Yönergesi metni yalnız avukat cübbesini tarif eder; stajyere özgü ayrı bir cübbe modeli içermez. Ürünlerimiz arasında da ayrı bir stajyer cübbesi yoktur; seçenekler avukat cübbesi modelleriyle aynıdır.

Ruhsat töreninde cübbe ve kıyafet konusu ile ruhsat başvurusunda istenen belgeler avukatlık ruhsat töreni rehberinde ele alınır. Ruhsat başvurusunda istenen fotoğrafın güncel şartlarını baronuzdan öğrenin. Staj grubu olarak toplu sipariş vermek isterseniz toptan sipariş sayfasından teklif isteyebilirsiniz.

Avukat cübbesi nasıl giyilir, altındaki kıyafetle nasıl uyum sağlar?

Bu bölümdeki notlar kural değil, ürünlerimizin özelliklerinden çıkan pratik önerilerdir:

• Önü açık kalır. Cübbe kollardan geçirilip omuzlara oturtulur. Avukat cübbelerimiz düğmesiz dikildiği için önü iliklenmez; altındaki kıyafetin ön kısmı görünür. Ürün fotoğraflarımızda cübbe beyaz gömlek ve siyah pantolon üzerine giyilmiştir; bu bir kural değil, örnek bir görünümdür.
• Cebi yoktur. Cübbelerimiz cepsizdir; telefon, kalem ya da kimlik kartı için altındaki kıyafetin ceplerine ya da çantanıza ihtiyaç duyarsınız.
• Beden boya göre seçilir. Boyunuz iki beden arasında kalıyorsa ve kilonuz boyunuza göre fazlaysa üst bedeni seçin.
• Kumaş. Kırışmaz krep avukat cübbesi ve sentetik ipekten ipek avukat cübbesi kırışmaz özelliktedir. Standart (poliviskon alpaka) model mat siyahtır; %100 saf ipek modelde gövde hafif parlaktır. Kumaşların farkı krep, ipek ve saten kumaş farkı rehberinde.
• Bakımlı cübbe. TBB Dergisi’nde (2008) aktarılan yönerge metninde “Örneğe aykırı, yırtık, yamalı ve uygun olmayan resmi kılık giyemezler.” hükmü yer alır. Cübbeyi yıkamak yerine kuru temizlemeye vermenizi öneririz; ayrıntılar cübbe nasıl temizlenir rehberinde.

Cübbenin genel olarak ne olduğunu ve hangi mesleklerde giyildiğini merak ediyorsanız cübbe nedir rehberine bakabilirsiniz. Cübbeyi kısa bir süre için kullanacaksanız avukat cübbesi kiralama sayfasından teklif alabilirsiniz; koşullar ve ücret teklifle bildirilir.

Avukat giyim kuralları hangi metinlerde yazıyor?

Tablo, bu rehberde ele alınan resmî metinleri özetler; baroların iç düzenlemeleri bu listede yer almaz.

Kaynaklar

• 1136 sayılı Avukatlık Kanunu (mevzuat.gov.tr): m.23, m.26, m.49, m.135
• TBB Avukatlık Kanunu Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr): m.9, m.20
• TBB Avukatlık Staj Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr): m.19
• TBB Meslek Kuralları (TBB, güncel metin): m.20
• TBB Meslek Kuralları karşılaştırma cetveli (TBB, 2022)
• TBB 37. Olağan Genel Kurulu Meslek Kuralları’nda değişiklik yaptı (TBB haberi, 20.12.2022)
• M. Serhat Sarısözen, TBB Dergisi 2024 (170), s. 357–382
• M. Lamih Çelik, “Meslek Kurallarında Avukat – Mahkeme İlişkileri”, TBB Dergisi 74 (2008)
• Hâkim ve Savcıların Resmi Kıyafet Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr): m.2, m.7
• Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Çalışan Personelin Kılık ve Kıyafetine Dair Yönetmelik (mevzuat.gov.tr): m.2, m.5

Bu rehber mevzuat metinlerini aktarır; hukuki görüş değildir. Somut bir durum için baronuza danışın.