Avukat Kıyafet Yönetmeliği: Cübbenin Anlamı, Renkleri ve TBB Ölçüleri

Avukat cübbesi anlamı nedir? Avukat cübbesine ilişkin mevzuat cübbenin siyah gövdesini, kırmızı yakasını, yeşil kol kapaklarını ve sırmasını tarif eder, ama bu renklere resmî bir anlam yüklemez; düğmesiz ve cepsiz kesimden ise hiç söz etmez. Aşağıda renkleri ve ölçüleri mevzuata göre veriyor, renklere ve kesime yüklenen resmî olmayan anlamları ayrıca belirtiyoruz.

Model ve güncel fiyat arıyorsanız avukat cübbesi fiyatları ve modelleri sayfamıza bakın; bu rehber cübbenin anlamını, renklerini ve yönetmeliği anlatır.

Avukat cübbesi yönetmeliği denince aslında iki metin kastedilir: giyme zorunluluğunu koyan 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 49. maddesi ve renkleri ile ölçüleri belirleyen Türkiye Barolar Birliği Avukatların Resmî Kılık Yönergesi. Bu rehberde avukat cübbesinin renklerini ve anlamını, yönergedeki santim ölçülerini, cübbenin nerede giyildiğini ve kumaş seçiminin neyi değiştirip neyi değiştirmediğini anlatıyoruz.

Avukat cübbesi ne renk? Siyah, kırmızı, yeşil ve sarı sırma

Avukat cübbesinin genel görünümü siyahtır; üzerinde kırmızı, yeşil ve sarı sırma detaylar bulunur:

• Siyah: cübbenin gövdesi. Ön bandın dış yüzü de 10 cm genişliğinde parlak siyahtır.
• Kırmızı: 6 cm genişliğindeki yaka.
• Sarı sırma: yakanın altındaki 1 cm’lik sırma.
• Yeşil: ön bandın 18 cm genişliğindeki iç yüzü ve kol kapakları.

Avukat cübbesi tek tiptir: ceza ya da hukuk davalarında çalışmanız cübbenin rengini değiştirmez. Hâkim ve savcı cübbelerinde ise saten rengi mahkemenin ve görevin türüne göre değişir; bu farkları hâkim cübbesi renkleri rehberinde anlattık.

Avukat cübbesi anlamı: renkler neyi temsil eder?

Avukatlık Kanunu cübbenin şeklini TBB’ye bırakır. TBB’nin resmî kılık yönergesi renkleri ve ölçüleri tarif eder, ama renklere bir anlam yüklemez; düğmeden ve cepten ise hiç söz etmez. “Genel görünüm siyahtır” diyen yönerge, cübbenin neden siyah olduğunu da açıklamaz. Avukat cübbesi renklerine ve düğmesiz, cepsiz kesime yüklenen anlamlar aşağıdadır. Bu anlamlar mevzuatta yer almaz; resmî olmayan yorumlardır:

• Siyah: yasaların otoritesini temsil eder. Koyu siyah cübbe sıradan bir giysi değildir; vicdanın, bağımsız ve tarafsız kalmanın sembolüdür.
• Kırmızı yaka: ceza davalarını temsil eder.
• Yeşil kol kapakları ve iç bant: hukuk davalarını temsil eder.
• Sarı sırma: adalete hizmet eden mesleğin ağırlığını temsil eder.
• Düğmesiz kesim: bağımsızlığı anlatır.
• Cepsiz kesim: kamu hizmetini anlatır.

Avukat cübbesi neden düğmesiz ve cepsiz?

Avukat cübbesi düğmesiz ve cepsizdir, kolları geniştir. Avukatlık Kanunu ve TBB yönergesi düğmeden, cepten ve kol genişliğinden söz etmez. Bu kesime yüklenen anlama göre düğme olmaması bağımsızlığın ifadesidir, cübbe kimsenin önünde kapanmaz ve avukat kimseden emir almaz; cep olmaması ise avukatlığın bir kamu hizmeti olduğunu hatırlatır. Bu anlam mevzuatta yer almaz; resmî olmayan bir yorumdur.

Avukatların giydiği kıyafetin adı: cübbe ve “resmî kılık”

Avukatların duruşmada giydiği kıyafetin adı cübbedir. Avukatlık Kanunu’nun 49. maddesi “cübbe” der; maddenin başlığı ve Türkiye Barolar Birliği’nin metinleri aynı kıyafeti “resmî kılık” olarak anar. Günlük dilde avukat cübbesi, avukatlık cübbesi ya da cüppe de denir.

Avukat cübbesi yönetmeliği: Avukatlık Kanunu m.49 ve cübbe zorunluluğu

1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun “Avukatların resmi kılık ve kıyafeti” başlıklı 49. maddesi, 11/7/2020 tarihli 7249 sayılı Kanun’la başlığıyla birlikte değiştirildi. Madde bugün iki fıkradan oluşur:

(1) “Avukatlar, mahkemelere Türkiye Barolar Birliği tarafından şekli belirlenen cübbeyle çıkmak zorundadır.”
(2) “Avukatlara, staj dönemi de dâhil olmak üzere, baro ve Birliğin iş ve işlemleri ile mesleğin icrası kapsamında kılık ve kıyafetle ilgili herhangi bir zorunluluk getirilemez.”

Birinci fıkraya göre avukatlar mahkemelere, şeklini Türkiye Barolar Birliği’nin belirlediği cübbeyle çıkmak zorundadır. İkinci fıkra ise staj dönemi de dâhil olmak üzere baro ve Birliğin iş ve işlemleri ile mesleğin icrası kapsamında avukatlara kılık ve kıyafetle ilgili herhangi bir zorunluluk getirilemeyeceğini söyler. TBB Meslek Kuralları’nın 20. maddesi de avukatların duruşmalara Türkiye Barolar Birliği’nce şekli saptanmış cübbe ile çıkacağını söyler.

Avukat cübbe giymek zorunda mı, giymezse ne olur?

Mahkemelerde evet: yukarıda alıntıladığımız 49. maddenin birinci fıkrası avukatların mahkemelere cübbeyle çıkmasını zorunlu tutar. Duruşmaya cübbesiz çıkmanın sonucunu ise Kanun’un 135. maddesi belirler. Bu madde avukatlar hakkında uygulanacak disiplin cezalarını sayar: uyarma, kınama, para cezası, işten çıkarma ve meslekten çıkarma. Madde, 24/12/2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanun’la başlığıyla birlikte değiştirildi. Maddenin güncel metnine göre duruşmaya Türkiye Barolar Birliği’nin belirlediği cübbeyle çıkmamak, uyarma cezası verilen hâller arasındadır. Bu hâlleri sayan listenin (v) bendi şöyledir:

“Duruşmalara Türkiye Barolar Birliği tarafından belirlenmiş cübbeyle çıkmamak veya ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla uzaktan yapılan duruşmalara yargılamanın saygınlığına ve mesleğin onuruna uygun olmayan ortamda katılmak.”

Kanun’a göre uyarma, “avukata mesleğinde, görevinde veya davranışında daha dikkatli davranması gerektiğinin yazılı olarak bildirilmesidir.” Bendin ikinci kısmı, UYAP’ın e-Duruşma uygulaması gibi ses ve görüntü nakledilerek uzaktan yapılan duruşmalarla ilgilidir; bu kısım cübbeden ayrıca söz etmez, katılınan ortamın uygun olmasını arar. Uzaktan duruşmada cübbe giyilip giyilmeyeceği konusunda yorum yapmıyoruz; uygulamayı baronuzdan öğrenin. Maddenin tam metni mevzuat.gov.tr’deki 1136 sayılı Avukatlık Kanunu sayfasındadır.

TBB yönergesine göre avukat cübbesi ölçüleri

Yönerge, avukat cübbesini Türkiye Barolar Birliği’nde mühürlü olarak saklanan örneğe göre tarif eder. Barolara gönderilen örnekler baro merkezlerinde bulunur; renk ve biçim uygunluğunu barolar sağlar. Ölçüler santim olarak bellidir:

Yönerge sırmanın rengini belirtmez; düğmeden, cepten ve kol genişliğinden de söz etmez. Cübbelerimizde sırma sarıdır; cübbe düğmesiz, cepsiz ve geniş kolludur. Dört kumaş seçeneğimizin hepsinde yaka, sırma, ön bant ve kol kapakları bu renk ve ölçülerle dikilir; renk ve ölçüler kumaşa göre değişmez.

Beden ve kalıp: kadın ve erkek avukatlar için aynı cübbe

Kadın avukat cübbesi için ayrı bir model yoktur: cübbe kadın ve erkek avukatlar için aynı unisex kalıpla dikilir; beden XS–XL arasında boya göre seçilir. Beden tablosu ve isim işlemesi seçenekleri avukat cübbesi sayfamızda; ölçünüze göre dikim için özel dikim avukat cübbesi rehberimize bakın.

Avukat cübbesi ne zaman ve nerede giyilir, nerede giyilmez?

Cübbenin nerede giyileceği başlıca üç metinde geçer: Avukatlık Kanunu’nun 49. maddesi, 2002’de yayımlanan Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Kanunu Yönetmeliği’nin 20. maddesi ve TBB’nin 1975 tarihli Avukatların Resmî Kılık Yönergesi. Kanun’un 49. maddesinin birinci fıkrası yalnız mahkemeleri sayar: avukatlar mahkemelere cübbeyle çıkmak zorundadır. Yönetmeliğin “Kılık” başlıklı 20. maddesinin ilk üç cümlesi ise şöyledir:

“Avukatlar, mahkemelerde, Türkiye Barolar Birliği ve baro disiplin kurullarında görev yaparken ve avukatlık ant içme törenlerinde, Türkiye Barolar Birliğinin belirlediği resmi kılığı giymek zorundadırlar. Türkiye Barolar Birliğince belirlenen resmi kılık, Türkiye Barolar Birliği ve baro genel kurullarında ya da yargı kuruluşları mensuplarının resmi kılıkları ile katıldıkları resmi törenlerde de giyilebilir. Avukatlar, mahkemelerde münhasıran vekalet görevi ifa ettikleri davalar dışında resmi kılık giyemezler.”

Yönergenin “Giyilebilecek Yerler”, “Giyilebilecek Durumlar” ve “Giyilemeyecek Haller” bölümleri bu yerleri daha ayrıntılı sayar. Yönerge maddelerini TBB Dergisi’nin 74. sayısında (2008) aktarıldığı hâliyle veriyoruz; yönergenin güncel hâlini Türkiye Barolar Birliği’nin resmî sitesinden doğrulayamadık. Metinler yan yana şöyledir:

• Mahkemeler: Üç metin de avukatların mahkemelere cübbeyle, yani resmî kılıkla çıkmasını zorunlu sayar (yönergede madde 5/a).
• Disiplin kurulları: Yönetmelik, Türkiye Barolar Birliği ve baro disiplin kurullarında görev yaparken resmî kılığı zorunlu sayar. Yönergeye göre de disiplin kurulu başkanı ve üyeleri duruşma yapılırken resmî kılıklarını giyer; disiplin kurullarında taraf vekilleri de resmî kılık giymek zorundadır (5/b).
• Avukatlık ant içme törenleri: Yönetmelik bu törenleri resmî kılığın zorunlu olduğu yerler arasında sayar. Yönerge ise bu törenlerde baro başkanı ve yönetim kurulu üyelerinin resmî kılıklarını giydiğini yazar (5/c).
• Adalet yılı açılış törenleri: Yönergeye göre Türkiye Barolar Birliği ve baro başkanları ile yönetim kurulu üyeleri bu törenlere resmî kılıkla katılır (5/ç).
• Yargı kuruluşlarının resmî törenleri: Yönetmeliğe göre yargı kuruluşları mensuplarının resmî kılıklarıyla katıldıkları resmî törenlerde resmî kılık giyilebilir. Yönerge, Türkiye Barolar Birliği ve baro organlarında görevli avukatların bu törenlerde resmî kılıklarını giydiğini yazar (5/d).
• Genel kurullar: Türkiye Barolar Birliği ve baro genel kurullarında resmî kılık giyilebilir; bunu hem yönetmelik hem yönerge söyler (6).
• Giyilemeyecek haller: Yönetmeliğe ve yönergeye göre avukatlar mahkemelerde yalnız vekâlet görevini yürüttükleri davalarda resmî kılık giyebilir. Yönerge ayrıca bilirkişilik, tanıklık ve tercümanlık yaparken, taraf oldukları hukuk davalarında, şahsi davacı veya sanık oldukları ceza davalarında, başkaları vekâlet görevini almış olsa bile, resmî kılık giyilemeyeceğini yazar (7). Örneğe aykırı, yırtık, yamalı ve uygun olmayan resmî kılık da giyilemez (8).

Kanun’un 2020’de değişen 49. maddesinin yukarıda alıntıladığımız ikinci fıkrası da bu yerlerle ilgilidir. Ant içme töreni ve disiplin kurulu görevlerinde bu metinlerin birlikte nasıl uygulandığı konusunda yorum yapmıyoruz; güncel uygulamayı baronuza sorun.

Kumaş seçimi yönergeye uygunluğu değiştirir mi?

Hayır. Yönerge cübbenin renklerini ve ölçülerini belirler; kumaş seçimi cübbenin görünümünü ve konforunu değiştirir, yönergeye uygunluğunu değiştirmez. Dört kumaşın (poliviskon alpaka, kırışmaz krep, sentetik ipek, %100 saf ipek) yan yana karşılaştırması ve güncel fiyatları avukat cübbesi modelleri sayfasında; sentetik ipek ile saf ipeğin farkı kumaş rehberimizde.

Bakımda ortak öneri: cübbeyi yıkamak yerine kuru temizlemeye verin; temizlemeciden yalnız petrol bazlı çözücü kullanmasını isteyin. Kumaşa göre adım adım talimat cübbe nasıl temizlenir rehberinde.

Avukat cübbesi seçerken sık yapılan hatalar

1. Yeşil yakalı cübbe: Avukat cübbesinde yaka kırmızıdır; yeşil yalnız kol kapaklarında ve ön bandın iç yüzündedir. Yeşil saten yaka, hukuk mahkemesi hâkimi cübbesinin özelliğidir.
2. Dar yaka: Yönergede kırmızı yakanın genişliği 6 cm, altındaki sırma 1 cm’dir.
3. Düğmeli veya cepli model: Avukat cübbesi düğmesiz ve cepsiz dikilir; yönerge düğmeden ve cepten söz etmez. Bu kesime yüklenen resmî olmayan anlamı yukarıda aktardık.
4. Eksik ön bant: Ön bandın dış yüzü 10 cm genişliğinde parlak siyah, iç yüzü 18 cm genişliğinde yeşildir.

Özet

Avukat cübbesi Avukatlık Kanunu m.49 gereği mahkemelerde zorunludur ve şeklini Türkiye Barolar Birliği belirler: siyah gövde, 6 cm kırmızı yaka, 1 cm sırma, 10 cm parlak siyah ön bant, 18 cm yeşil iç bant ve yeşil kol kapakları. Yönerge sırmanın rengini belirtmez; düğmeden ve cepten de söz etmez. Cübbelerimizde sırma sarıdır; cübbe düğmesiz ve cepsizdir. Renklere ve kesime yüklenen anlamlar (siyahın yasaların otoritesini, kırmızının ceza, yeşilin hukuk davalarını temsil ettiği gibi) mevzuatta yer almaz; resmî olmayan yorumlardır. Kumaş tercihe bağlıdır; modeller ve beden tablosu için avukat cübbesi sayfamıza bakın.

İlgili sayfalar

Dört kumaşta avukat cübbelerimiz: standart avukat cübbesi (poliviskon alpaka), kırışmaz krep avukat cübbesi, ipek avukat cübbesi ve %100 saf ipek avukat cübbesi. Avukat, hâkim ve savcı modellerinin tamamı hukuk cübbeleri sayfasında. Kiralık cübbe için avukat cübbesi kiralama sayfasından teklif alabilirsiniz; koşullar ve ücret teklifle bildirilir. Meslek ve mezuniyet cübbelerinin renkleri için cübbe renkleri ve anlamları rehberine bakın.