Cübbe Nedir? Kimler Giyer, Neden Düğmesizdir ve Cübbe mi Cüppe mi?

Cübbe nedir? TDK’ye göre cübbe, elbise üstüne giyilen uzun, yanları geniş, düğmesiz bir giysidir. Türkiye’de avukat, hâkim ve savcı cübbesinin biçimini kanun, yönetmelik ve Türkiye Barolar Birliği (TBB) düzenlemeleri belirler. Nikâh memurunun törende cübbe giymesini Evlendirme Yönetmeliği öngörür, bazı üniversiteler de öğretim üyesi kıyafetini yönetmelikle düzenler. Mezuniyet törenlerinde öğrenciler de cübbe giyer.

Aşağıda mevzuattan aktardığımız hükümleri madde numarasıyla, sözlük bilgilerini sözlüğün adıyla veriyor; resmî olmayan yorumları ayrıca belirtiyoruz. Model ve fiyat arıyorsanız avukat, hâkim ve savcı cübbesi modelleri ve farkları ile mezuniyet cübbesi ve kep modelleri sayfalarına bakın.

Cübbe nedir, ne demek?

TDK’nin Güncel Türkçe Sözlük’ünde cübbe şöyle tanımlanır:

“Hukukçuların, üniversite öğretim üyelerinin, din adamlarının, mezuniyet törenlerinde öğrencilerin elbise üstüne giydikleri uzun, yanları geniş, düğmesiz giysi”

Aynı sözlükte “cübbe gibi” deyimi de “çok geniş ve uzun (giysi)” anlamıyla yer alır. Mevzuatta ise cübbe, bir meslek grubunun resmî kıyafetinin adıdır. Hâkim ve Savcıların Resmi Kıyafet Yönetmeliği, hâkim ve savcıların “giymeye mecbur oldukları resmi kıyafete” ilişkin esasları belirler ve bu kıyafetin cübbe olduğunu söyler (m.1, m.4). TBB metinleri avukat cübbesine “resmi kılık” der (Avukatlık Kanunu Yönetmeliği m.20; Avukatların Resmi Kılık Yönergesi md.1). Ayrıntısı avukat cübbesi anlamı ve yönetmeliği rehberinde.

Cübbenin diğer adları nelerdir?

• Cüppe: aynı giysi için kullanılan, TDK’de yer almayan yazım (aşağıda).
• Kisve: TDK’de “kılık kıyafet” demektir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 91. maddesinin başlığı “Kisveler”dir; Yargıtay Kıyafet Yönetmeliği de resmî kıyafet için bu sözcüğü kullanır (m.1, m.3).
• Üstlük: TDK’de “En üste giyilen uzunca giysi”. Yargıtay Kıyafet Yönetmeliği’nde cübbeleri düzenleyen İkinci Bölüm’ün (m.4–7) başlığı “Cübbe (Üstlük)ler”dir.
• Biniş: TDK bu kelimeye “Üniversite öğretim üyelerinin giydikleri cübbe” anlamını da verir. Tarih terimi olarak ise biniş “Yüksek aşamalı bilginlerin giydikleri, cübbeden daha geniş ve kolları daha uzun giysi”dir; bu anlamıyla cübbeden ayrı bir giysidir.
• Rob: Erciyes Üniversitesi’nin akademik kıyafet yönetmeliğine göre öğretim üyesi kıyafeti “Rob” ile omuz atkısı anlamındaki “Epitoj”dan oluşur (m.1). Yakası, önü ve kolları tarif edilen Rob, kıyafetin cübbe kısmıdır (m.2).

Cübbe mi cüppe mi, nasıl yazılır?

TDK’ye göre doğru yazım cübbedir. Kelime Güncel Türkçe Sözlük’te “cübbe” maddesiyle yer alır; “cüppe” araması sözlükte sonuç vermez. TDK Yazım Kılavuzu’nun sözcük dizininde de “cübbe”, “cübbeci”, “cübbecilik” ve “cübbeli” vardır, “cüppe” yoktur (1 Ekim 2026’da kontrol edildi). TDK’ye uygun yazmak için “avukat cüppesi” yerine “avukat cübbesi”, “cüppe giymek” yerine “cübbe giymek” deyin.

Cüppe ne demek?

Cüppe, cübbe ile aynı giysiyi anlatan, ama TDK’nin Güncel Türkçe Sözlük’ünde ve Yazım Kılavuzu’nda yer almayan yazımdır.

Bu yazım bazı resmî metinlerde de görülür. Trakya Üniversitesi Öğretim Üyelerinin Akademik Kıyafet Yönetmeliği kıyafetin “cüppe ve omuz atkısından” oluştuğunu yazar; aynı maddenin 2013’te değiştirilen renk fıkrası ise “cübbelerinde” der (m.2). Memurlara Yapılacak Giyecek Yardımı Yönetmeliği’ne ekli (I) sayılı cetvelde de giyim eşyası “Cüppe” diye geçer (sıra 16 ve 17).

Cübbeyi kimler giyer, cübbe çeşitleri nelerdir?

TDK tanımı dört grup sayar: hukukçular, üniversite öğretim üyeleri, din adamları ve mezuniyet törenlerindeki öğrenciler. Başlıca cübbe çeşitleri ve dayanakları:

• Avukat cübbesi: Avukatlar mahkemelere, şeklini TBB’nin belirlediği cübbeyle çıkmak zorundadır (1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.49). Renk ve ölçüler, TBB Dergisi’nde (Sayı 74, 2008) yayımlanan 1975 tarihli Avukatların Resmi Kılık Yönergesi’nde yer alır (md.2–3). Yönergenin daha yeni bir metnine ulaşamadık; güncel hâlini baronuzdan teyit edin. Modeller için avukat cübbesi modelleri ve fiyatları.
• Hâkim ve savcı cübbesi: Adli ve idari yargıdaki hâkim ve savcıların cübbesini Hâkim ve Savcıların Resmi Kıyafet Yönetmeliği düzenler (m.1, m.4). Modeller ceza ve hukuk hâkimi cübbeleri ile savcı cübbesi modelleri sayfalarımızda.
• Yüksek mahkemeler ve Sayıştay: Yargıtay, Danıştay, Anayasa Mahkemesi ve Sayıştay’da cübbeyi kimin, hangi durumda giyeceğini kurumun kendi kıyafet yönetmeliği ya da içtüzüğü belirler (Yargıtay Kıyafet Yönetmeliği m.1, m.3; Danıştay Kıyafet Yönetmeliği m.1, m.3, m.5; Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü m.91; Sayıştay Resmi Kıyafet Yönetmeliği m.1, m.3–4). Bu düzenlemeler cübbeyi her görevli için öngörmez. Örneğin Anayasa Mahkemesi’nde raportör yardımcılarının kisvesinde cübbe yoktur (m.91). Sayıştay’da törenlerdeki resmî kıyafette cübbe Başkan, başkan yardımcıları, daire başkanları, üyeler ve başsavcı için sayılır (m.3). Ayrıntılar Yargıtay, Danıştay ve Anayasa Mahkemesi cübbeleri rehberinde. Özel tasarım cübbe talepleriniz için özel tasarım cübbe sayfamıza bakabilir ya da iletişim sayfamızdan bize yazabilirsiniz.
• Nikâh memuru cübbesi: Evlendirme Yönetmeliği’nin 48. maddesine göre evlendirme memuru, evlendirme töreninde modeli Genel Müdürlükçe belirlenen özel bir cübbe giyer; madde renk belirtmez. Bizim modellerimiz bordo satendir: belediyeler için nikâh memuru cübbesi.
• Akademik cübbe: Öğretim üyelerinin kıyafeti bazı üniversitelerde Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmeliklerle düzenlenmiştir. Örneğin Trakya Üniversitesi’nde unvan, omuz atkısındaki motiflerle gösterilir (m.2). Modeller için akademisyen cübbesi.
• Mezuniyet cübbesi: mezuniyet törenlerinde öğrencilerin giydiği cübbedir. MEB’in mezuniyet etkinlikleriyle ilgili 2024/40 sayılı genelgesinde kep ya da cübbeye ilişkin bir hüküm yoktur. Kademeye göre modeller: lise mezuniyet cübbesi ve üniversite mezuniyet cübbesi. Kep ve cübbenin törendeki anlamı kep ve cübbe ne anlama gelir rehberinde.
• İmam cübbesi: Memurlara Yapılacak Giyecek Yardımı Yönetmeliği’ne ekli (I) sayılı cetvelde müftü, müftü yardımcısı, vaiz, imam-hatip ve müezzin-kayyım unvanları için sayılan giyim eşyaları arasında cüppe vardır (sıra 16). İmam ve hutbe cübbesi için teklif isteyebilirsiniz.

Cübbe neden giyilir?

İncelediğimiz kanun ve yönetmelikler cübbenin neyi simgelediğini söylemez. Cübbeyi bir meslek grubunun “resmi kıyafeti” ya da “resmi kılığı” olarak tanımlar, biçimini tarif eder ve nerede giyileceğini sayar. Renklere ya da kesime yüklenen anlamlar mevzuatta yer almaz; resmî olmayan bir yorumdur.

Cübbe ne zaman ve nerede giyilir?

Her meslek için ilgili metin cübbenin giyileceği durumları ayrıca sayar:

Avukatlık Kanunu’nun 2020’de değişen 49. maddesi, cübbe zorunluluğunu koyduktan sonra şöyle der:

“Avukatlara, staj dönemi de dâhil olmak üzere, baro ve Birliğin iş ve işlemleri ile mesleğin icrası kapsamında kılık ve kıyafetle ilgili herhangi bir zorunluluk getirilemez.”

Yönetmelikteki disiplin kurulu ve ant içme töreni hükmünün bu cümleyle birlikte nasıl uygulandığını baronuzdan öğrenin. “Cübbe giyme töreni” adıyla duyurulan törenlerin avukatlık ruhsat töreniyle farkını cübbe giyme töreni ve ruhsat töreni rehberinde anlattık. Cübbenin altına ne giyildiği için avukatlar cübbenin altına ne giyer ve hâkim ve savcı kıyafeti rehberlerine bakın.

Cübbe nasıl olur, parçaları nelerdir?

TBB yönergesi avukat cübbesi için “Genel görünüm siyahtır” der (md.2). Hâkim ve Savcıların Resmi Kıyafet Yönetmeliği, ilk derece mahkemeleri ile Cumhuriyet başsavcılıklarındaki cübbeyi “siyah parlak kumaştan yapılmış”, bölge adliye ve bölge idare mahkemelerindekini “siyah kumaştan yapılmış” diye tarif eder (m.4). Yargıtay Kıyafet Yönetmeliği de “siyah parlak kumaştan yapılmış” ibaresini kullanır (m.4). Danıştay, Anayasa Mahkemesi ve Sayıştay düzenlemeleri de cübbeyi siyah kumaştan tarif eder (Danıştay Kıyafet Yön. m.3; AYM İçtüzüğü m.91; Sayıştay Resmi Kıyafet Yön. m.3). Parçalar yönetmeliklerde ve yönergede ayrı ayrı tarif edilir:

• Yaka: avukat cübbesinde kırmızıdır (TBB yönergesi md.2). İlk derece mahkemelerindeki hâkim ve savcı cübbesinde yaka sert ve diktir; bölge adliye ve bölge idare mahkemelerinde şal yakadır (Hâkim ve Savcıların Resmi Kıyafet Yönetmeliği m.4–5).
• Saten: hâkim ve savcı cübbesinin yakasında, kol ağızlarında ve ilk derece mahkemelerinde ön kısımlarında bulunan renkli kumaştır; rengi göreve göre değişir (m.4).
• Kol kapağı: avukat cübbesinin kol ağızlarındaki yeşil parçadır (TBB yönergesi md.2–3). Hâkim ve savcı cübbesinin kolları geniş reglan koldur (m.4).
• Sırma: TDK’ye göre “Altın yaldızlı veya yaldızsız ince gümüş tel”. Hâkim ve savcı yakasına defne dalı biçiminde sarı sırma işlenir (m.5); avukat cübbesinde yakanın altındaki dikiş sırmayla kapatılır (TBB yönergesi md.2).
• Kordon: Hâkim ve Savcıların Resmi Kıyafet Yönetmeliği’ne göre savcı cübbesindeki sarı sim örgüdür. İlk derece mahkemeleri ile Cumhuriyet başsavcılıklarındaki savcıların cübbesinde kordon sağ omuzdan sarı bir düğmeyle başlar ve göğüs ortası hizasında biter (metni aşağıda). Bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcıları ile savcılarının cübbesinde ise “sim sarı düğmenin altından çıkan ve sağ kol altında yer alan dikişte biten, üçlü sarkık biçimde (kısa, orta, uzun) duran sarı simden yapılmış örgü kordon” bulunur (m.4). Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ile Başsavcıvekili de “cübbenin sağ omuz başından başlayıp göğüs orta kısmı hizasında biten ve sarkık biçimde duran koyu sarı simden örülmüş geniş bir örgü kordon” takar (Yargıtay Kıyafet Yönetmeliği m.6). Anlamı savcı cübbesindeki kordonun anlamı rehberinde.

Renkler cübbeye göre değişir. Örneğin hâkim ve savcı cübbesinde saten ceza hâkimi ve savcıda kırmızı, hukuk hâkiminde yeşil, idari yargı hâkiminde gridir (m.4). Mezuniyet cübbesinin rengini belirleyen ulusal bir düzenlemeyi mevzuat.gov.tr’de bulamadık (1 Ekim 2026). Hangi rengi kimin giydiğini cübbe renkleri ve anlamları rehberinde, hâkim ve savcı cübbeleri arasındaki farkları hâkim cübbesi renkleri ve savcı cübbesi farkı rehberinde topladık.

Bir cübbenin nasıl dikildiğini cübbe dikimi ve üretim sürecimiz sayfasında anlattık. Mezuniyet cübbesine eşlik eden parçalar için mezuniyet kepi ve püskülü ile mezuniyet atkısı sayfalarına bakabilirsiniz.

Cübbe neden düğmesizdir?

Kısa cevap: Hâkim ve savcı, Yargıtay ve Danıştay kıyafet yönetmelikleri cübbeyi “düğmesiz” diye tarif eder, ama nedenini yazmaz. Basında düğmesizliğe “bağımsızlık” anlamı yüklenir. Bu anlam mevzuatta yer almaz; resmî olmayan bir yorumdur.

Örneğin Danıştay Kıyafet Yönetmeliği’nin 3. maddesi şöyle der:

“Danıştay meslek mensupları ile Danıştay tetkik hâkimleri ve savcılarının resmi kıyafetleri siyah kumaştan yapılmış, geniş kollu ve düğmesiz cübbedir.”

“Düğmesiz” ibaresi TDK tanımının yanı sıra başka yönetmeliklerde de geçer:

• Hâkim ve Savcıların Resmi Kıyafet Yönetmeliği m.4: hem ilk derece mahkemelerindeki hem bölge adliye ve bölge idare mahkemelerindeki cübbeyi düğmesiz tarif eder; ikinci tarif “geniş reglan kollu düğmesiz cübbedir” diye biter. Yönetmeliğin 1998’de yayımlanan ilk metninde de cübbe “geniş kollu, düğmesiz” idi (m.4).
• Yargıtay Kıyafet Yönetmeliği m.4: cübbeler “geniş kollu ve düğmesizdir”.

TBB’nin Avukatların Resmi Kılık Yönergesi, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 91. maddesi, Sayıştay Resmi Kıyafet Yönetmeliği ve Evlendirme Yönetmeliği’nin 48. maddesi düğmeden söz etmez. Mezuniyet cübbelerimizin önü açıktır ve fermuarsızdır.

Savcı cübbesinde düğme var mı?

Hâkim ve Savcıların Resmi Kıyafet Yönetmeliği’nde geçen düğme yalnız savcı cübbesindedir. İlk derece mahkemeleri ile Cumhuriyet başsavcılıklarında sarı sim kordon cübbenin ön yüzünde şöyle durur (m.4):

“sağ omuzdan sarı bir düğme ile başlayıp göğüs orta kısmı hizasında biten ve sarkık bir şekilde duran sarı simden yapılmış geniş örgü kordon”

Yani bu düğme kordonun başladığı noktadır; yönetmelik cübbenin önünü kapatan bir düğmeden söz etmez. Bölge adliye mahkemesindeki üçlü kordon da göğüsteki sim sarı düğmenin altından çıkar (m.4).

Düğmesiz cübbe ne anlama gelir?

Sözcü’nün 13 Mayıs 2014 tarihli haberinde ve Hukuki Haber’in 9 Ocak 2015 tarihli yazısında şu açıklama aynen geçer:

“Yargı, kimseden emir almadığı, bağımsız olduğu için, kimsenin önünde iliklenmesin diye cübbenin düğmeleri yoktur. Yargı, kamu hizmeti olduğu için cübbenin cebi de yoktur.”

Bu anlamlar mevzuatta yer almaz; resmî olmayan bir yorumdur.

Cübbede cep olur mu?

İncelediğimiz kıyafet yönetmeliklerinde ve TBB yönergesinde cep hakkında bir hüküm yoktur: metinler cep istemez, yasaklamaz da. Cepsiz cübbeye yüklenen “kamu hizmeti” anlamı da mevzuatta yer almaz; resmî olmayan bir yorumdur.

Cübbenin İngilizcesi nedir?

Cambridge Dictionary’nin İngilizce–Türkçe sözlüğü “gown” için “cüppe” ve “cübbe”, “robe” için “cübbe” karşılığını verir. Oxford Learner’s Dictionaries ise “gown” kelimesini hâkimlerin, (Birleşik Krallık’ta) diğer hukukçuların ve özel törenlerde üniversite mensuplarının kıyafetlerinin üstüne giydiği uzun, bol giysi olarak tanımlar.

Mezuniyet cübbesi, kep ve püskülün İngilizce karşılıklarını mezuniyet cübbesi ve kepin İngilizcesi başlığında verdik.

Cübbe kelimesi nereden gelir?

Kelimenin kökeni Arapçadır: TDK, “cübbe” maddesinde kökeni “Arapça cubbe” olarak verir. Nişanyan Sözlük Arapça aslını cubba(t) diye yazar, anlamını “külahlı entari” olarak açıklar ve kelimenin Türkçedeki ilk kaydını Âşık Paşa’nın 1330 tarihli Garib-nâme’sinde gösterir.