Savcı Cübbesindeki İp (Kordon) Ne Anlama Gelir? Sırma ve Savcı Çeşitleri

Savcı cübbesindeki ip, Hâkim ve Savcıların Resmi Kıyafet Yönetmeliği’nde adı geçen sarı sim kordondur. İlk derece mahkemeleri ile Cumhuriyet başsavcılıklarında görev yapan savcıların cübbesinde bu kordon, giyenin sağ omzundaki sarı bir düğmeden başlar ve göğsün orta hizasında biter. Yönetmelik kordonu savcılar için öngörür ama ona bir anlam yüklemez. Kordonlu modeller ve güncel fiyatlar için savcı cübbesi sayfamıza bakabilirsiniz.

Savcı cübbesinin anlamı nedir; kordon, sırma ve kırmızı saten neyi gösterir?

Yönetmelik savcı cübbesinin hiçbir parçasına sembolik bir anlam yüklemez. Her parçanın hangi görevde ve cübbenin neresinde bulunacağını tarif eder. Metinden çıkarılabilecek olan, her parçanın hangi görevle bağlantılı olduğudur:

Kordonun ya da renklerin neyi simgelediğine dair resmî bir açıklama bulamadık. İnternette bunlara yüklenen anlamlar mevzuatta yer almaz; resmî olmayan yorumlardır. Bu yüzden o anlamları burada aktarmıyoruz.

Yeşil ve gri satenli hâkim cübbeleriyle karşılaştırmayı hâkim ve savcı cübbesi renkleri rehberinde anlatıyoruz. Aynı kırmızı sateni taşıyan kordonsuz modelleri ceza hâkimi cübbeleri arasında, avukat cübbesiyle karşılaştırmayı avukat, hâkim ve savcı cübbesi farkları sayfasında bulabilirsiniz.

Savcı cübbesinde neden ip var? Yönetmelik kordonu nasıl tarif eder?

Savcı cübbesinde kordon bulunur, çünkü resmî kıyafeti belirleyen yönetmelik bunu öngörür. 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu’nun 112. maddesi, hâkim ve savcıların resmî kıyafetinin şeklini bir yönetmelikle düzenlenmeye bırakır. Hâkim ve Savcıların Resmi Kıyafet Yönetmeliği bu maddeye dayanır (m.3).

Kanunun aynı maddesine göre “Bu kıyafetler Adalet Bakanlığınca sağlanır.” Yönetmeliğin 8. maddesi de aynı hükmü taşır: “Cübbeler Adalet Bakanlığınca sağlanır.”

Halk arasında “ip” denen parçanın yönetmelikteki adı kordondur. TDK Güncel Türkçe Sözlük kordonu “Genellikle ipekten yapılmış kalın ip” diye tanımlar; yani “ip” demek yanlış değildir.

Kordon, yönetmeliğin “Cübbelerin Şekli” başlıklı 4. maddesindedir. 24/6/2016 tarihli ve 29752 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikten bu yana cümle şöyledir:

“Savcılar için ayrıca cübbenin ön yüzünde, sağ omuzdan sarı bir düğme ile başlayıp göğüs orta kısmı hizasında biten ve sarkık bir şekilde duran sarı simden yapılmış geniş örgü kordon bulunur.”

Bu cümle kordonu beş özelliğiyle tarif eder:

• Yeri: cübbenin ön yüzü.
• Başladığı yer: sağ omuz, sarı bir düğmeyle.
• Bittiği yer: göğsün orta kısmı hizası.
• Duruşu: sarkık.
• Malzemesi ve yapısı: sarı simden, geniş örgü.

Kordon yeni bir ekleme değildir. Yönetmeliğin 29/3/1998 tarihli ve 23301 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ilk metninde de aynı tarif vardı. O metinde cümle “Savcı sınıfından olanlar” diye başlıyor, “kordon takarlar” diye bitiyordu.

Aynı madde cübbeyi “düğmesiz” diye tarif eder. Metinde geçen düğmeler yalnız kordonla ilgilidir: ilk derecede kordon sarı bir düğmeyle başlar, bölge adliye mahkemesinde sim sarı düğmenin altından çıkar. Yönetmelik cübbenin neden düğmesiz dikildiğini açıklamaz.

Savcı cübbesindeki sırma ne anlama gelir, nereye işlenir?

Savcı cübbesindeki sırma, cübbeye işlenen sarı işlemedir: ilk derecede yakaya, bölge adliye mahkemesinde yaka kenarlarına ve kol ağızlarına işlenir. TDK Güncel Türkçe Sözlük sırmayı “Altın yaldızlı veya yaldızsız ince gümüş tel” diye tanımlar.

Yönetmeliğin 5. maddesi işlemenin biçimini “defne dalı biçiminde sarı sırma desen” olarak verir ve nereye işleneceğini göreve göre belirler. Defne dalına ya da sırmaya bir anlam yüklemez; bu konuda resmî bir açıklama bulamadık.

İlk derece mahkemeleri ile Cumhuriyet başsavcılıklarında yaka sert ve diktir. Sırma iki biçimde işlenir:

• Cumhuriyet savcısında (ve mahkeme başkanı olmayan hâkimlerde): yalnız yakanın üst ve yan kenarlarına.
• Ağır ceza Cumhuriyet başsavcısında (ve adli yargıda mahkeme başkanı ile idari yargı mahkeme başkanlarında): tüm yakayı çevirecek şekilde.

Ağır ceza Cumhuriyet başsavcısının cübbesinde kordon bulunup bulunmadığını yönetmelik ayrıca yazmaz. İlgili metinler şunlardır:

• 4. maddedeki kordon cümlesi “Savcılar için” der, başsavcıyı ayrıca anmaz. Aynı maddedeki kırmızı saten de “savcılar için” öngörülür.
• 5. madde sırmayı düzenlerken ağır ceza Cumhuriyet başsavcısını saydıktan sonra “diğer hâkim ve savcılar” der.
• Yönetmeliğin dayanağı olan 2802 sayılı Kanun, kendi uygulaması için “savcı” tanımına “İl ve ilçe Cumhuriyet başsavcılarını” da alır (m.3/b-1).
• 1998 tarihli ilk metin kordonu “Savcı sınıfından olanlar” için öngörüyordu.
• Buna karşılık bölge adliye mahkemeleri için yazılan kordon cümlesi, “Bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcıları ile savcılar için” diyerek başsavcıları ayrıca sayar.

Yorum: İlk dört metne göre ağır ceza Cumhuriyet başsavcısının cübbesinde de kordon bulunduğu sonucuna varılabilir. Son metin ise ilk derece cümlesinin başsavcıyı kapsamadığı biçiminde de okunabilir. İki okuma da metinlerden çıkardığımız yorumlardır; konuya ilişkin resmî bir açıklama bulamadık.

Savcı çeşitleri nelerdir, hangilerinin cübbesinde kordon bulunur?

2802 sayılı Kanun “savcı”yı iki yargı koluna göre tanımlar (m.3/b). Adli yargıda il ve ilçe Cumhuriyet başsavcıları, Cumhuriyet başsavcı vekilleri, Cumhuriyet savcıları ve Yargıtay Cumhuriyet savcıları; idari yargıda Danıştay savcıları bu tanıma girer. İki kolda da Adalet Bakanlığı merkez, bağlı ve ilgili kuruluşlarında idari görevlerde çalışan savcılar sayılır. Sayıştay’da da başsavcı ve savcılar görev yapar.

Bu savcıların cübbeleri tek bir yönetmelikte tarif edilmez. Hâkim ve Savcıların Resmi Kıyafet Yönetmeliği, adli ve idari yargıda görevli hâkim ve savcıların resmî kıyafetini düzenler (m.1). 2. maddesine göre Yargıtay Kanunu’nun 66. ve Danıştay Kanunu’nun 94. maddesi kapsamındakiler bu yönetmeliğin dışında kalır. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekili ile Danıştay savcıları bu iki maddede sayılır.

Yönetmelik cübbeyi ise ilk derece mahkemeleri, Cumhuriyet başsavcılıkları, bölge adliye ve bölge idare mahkemeleri için tarif eder (m.4–5). Yargıtay ve Danıştay’ın kendi kıyafet yönetmelikleri vardır; Sayıştay başsavcısı ve savcılarının kıyafeti de Sayıştay Resmi Kıyafet Yönetmeliği’nde düzenlenir.

Savcılar için gri saten öngörülmez. Yönetmelik gri sateni yalnız idari yargı hâkimlerine verir: ilk derecede “İdari yargı hâkimleri”ne, bölgede bölge idare mahkemesi başkanı, daire başkanı ve üyelerine. 2802 sayılı Kanun’a göre idari yargıda savcı, Danıştay savcıları ile Adalet Bakanlığında idari görevlerde çalışan savcılardır (m.3/b-2); Danıştay savcılarının cübbesinde bordo saten kullanılır.

Yargıtay Kıyafet Yönetmeliği’ne göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ile Başsavcıvekili “koyu sarı simden örülmüş geniş bir örgü kordon” takar (m.6). Aynı maddeye göre “Yargıtay Genel Sekreteri de törenlerde aynı şekilde beyaz renkli kordon takar.”

Yargıtay Cumhuriyet savcıları ise Yargıtay Kanunu’nun 66. maddesinde sayılmaz ve Hâkim ve Savcıların Resmi Kıyafet Yönetmeliği’ne uyar; cübbe yakaları o yönetmelikte Şekil 2’de gösterilen, tüm yakayı çeviren sırmalı biçimdedir (Yargıtay Kıyafet Yön. m.10). Kordon takıp takmadıklarına dair ayrı bir hüküm ya da resmî bir açıklama bulamadık.

Danıştay ve Sayıştay kıyafet yönetmeliklerinde kordon geçmez. Yargıtay, Danıştay ve Sayıştay cübbelerinin renk ve sırma düzeni bu kurumların yönetmeliklerinde ayrıntılı olarak yer alır.

Bölge adliye mahkemesi savcılarının cübbesi nasıldır?

Bölge adliye mahkemeleri, adli yargının ikinci derece mahkemeleridir (5235 sayılı Kanun m.3). İlk derece mahkemelerinin kesin olmayan kararlarına karşı yapılan başvuruları incelerler (m.33/1). Her bölge adliye mahkemesinde bir Cumhuriyet başsavcılığı bulunur (m.30).

Yönetmeliğin 4. maddesi bu mahkemelerdeki savcı cübbesini “siyah kumaştan yapılmış” bir cübbe olarak tarif eder; yaka kenarlarında ve kol ağızlarında üçer sarı şerit vardır. Yaka “şal yaka” modelindedir; cübbe geniş reglan kollu ve düğmesizdir. Bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcısı ile savcılarda saten kırmızıdır. Kordon ise tek değil, üçlü sarkar:

“Bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcıları ile savcılar için ayrıca cübbenin sağ ön parçasının göğüs ortasında yakanın hemen yanında yer alan sim sarı düğmenin altından çıkan ve sağ kol altında yer alan dikişte biten, üçlü sarkık biçimde (kısa, orta, uzun) duran sarı simden yapılmış örgü kordon bulunur.”

5. maddeye göre defne dalı sarı sırma bu mahkemelerde yaka kenarlarına ve kol ağızlarına işlenir; sayısı görevle değişir:

• Bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcısı: etek ucuna kadar devam eden yaka kenarları ile iki kol ağzı kenarında ikişer adet.
• Bölge adliye mahkemesi savcıları: yaka kenarları ile iki kol ağzı kenarında birer adet.

Bölge adliye mahkemesine ilişkin bu tarif yönetmeliğe 24/6/2016 tarihli değişiklikle girdi; 1998’deki ilk metinde yer almıyordu.

Savcı cübbesi modellerimizde kordon bulunuyor mu?

Evet. Savcı cübbesi modellerimiz Cumhuriyet savcıları için dikilir; defne dalı sırma yakanın üst ve yan kenarlarındadır. Dört kumaş seçeneğinin hepsinde sağ omuzdan sarkan sarı kordon bulunur:

• poliviskon alpaka (standart model)
• kırışmaz krep
• sentetik ipek
• %100 saf ipek

Aynı kırmızı sateni taşıyan kordonsuz model ceza hâkimi cübbesidir. Cübbeyi kısa süreliğine kullanacaksanız kiralık savcı cübbesi için teklif isteyebilirsiniz. Özel tasarım cübbe talepleriniz için özel tasarım cübbe sayfamıza bakabilir ya da bize ulaşabilirsiniz.

Yönetmeliğin 6. maddesine göre cübbeler duruşmalarda ve adli yıl açılış törenlerinde giyilir.