Hâkim ve Savcıların Kıyafetine Ne Denir? Cübbe Ne Zaman ve Neyin Üstüne Giyilir?

Hâkim ve savcıların kıyafetini iki yönetmelik belirler. Duruşmada giydikleri cübbenin şekli ve ne zaman giyileceği Hâkim ve Savcıların Resmi Kıyafet Yönetmeliği’nde yazılıdır. Cübbenin altına giyilecek kıyafet için ise bu yönetmelik, kamu personelinin kılık ve kıyafetini düzenleyen yönetmeliğin 5. maddesine gönderme yapar (m.7).

Hâkim ve Savcıların Resmi Kıyafet Yönetmeliği’nden alıntıları Resmî Gazete’de yayımlanan metinlerden, diğer mevzuat alıntılarını mevzuat.gov.tr’deki güncel metinlerden, TBB Meslek Kuralları’ndaki ifadeyi Türkiye Barolar Birliği’nin yayımladığı metinden, sözlük tanımlarını TDK Güncel Türkçe Sözlük’ten aktarıyoruz; hepsini 1 Ekim 2026’da karşılaştırdık. Bu rehber hukuki görüş değildir.

Hâkim ve savcıların giydiği kıyafetin adı nedir?

Kıyafetin adı cübbedir. Resmi Kıyafet Yönetmeliği ona “resmi kıyafet” der ve 4. maddesinde düğmesiz bir cübbe olarak tarif eder. Yönetmeliğin dayanağı olan 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu da 112. maddesinde “resmi kıyafet” ifadesini kullanır. Yargıtay Kıyafet Yönetmeliği ise “kisve” (TDK’ye göre “kılık kıyafet”) ve “cübbe (üstlük)” kelimelerini kullanır.

Türk Dil Kurumunun Güncel Türkçe Sözlük’ündeki cübbe tanımı da “Hukukçuların” diye başlar. Cübbenin sözlük anlamını, diğer adlarını ve neden düğmesiz olduğunu ayrı bir rehberde anlattık. “Hâkimler neden cübbe giyer?” sorusunun cevabı ise yönetmelikte yoktur; metin cübbenin neyi simgelediğini açıklamaz.

Hâkim ve savcılar cübbeyi ne zaman giyer?

Yönetmeliğin “Cübbelerin Giyileceği Zaman ve Yerler” başlıklı 6. maddesi şöyledir:

“Cübbeler duruşmalarda ve adli yıl açılış törenlerinde giyilir. Adalet Bakanlığında görevli hakim ve savcılar adli yıl açılış törenlerinde son görev unvanlarına ait cübbeyi giyebilirler.”

Madde iki yer sayar: duruşmalar ve adli yıl açılış törenleri. Bunların dışında bir tören ya da görev saymaz. İkinci cümle yalnız Adalet Bakanlığında görevli olanlar ve yalnız adli yıl açılış törenleri içindir.

Savcılıkta ve ifade sırasında cübbe giyilir mi?

Yönetmelikte ifade alma, soruşturma işlemleri ya da büro çalışması için bir hüküm yoktur. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nda da cübbeden ya da kıyafetten söz eden bir hüküm bulunmaz. Savcının ifade alırken cübbe giyip giymeyeceğine dair başka bir resmî düzenlemeye ya da açıklamaya ulaşamadık; bu yüzden kesin bir cevap vermiyoruz.

Savcılıkta ifadeye katılan avukatlar için kural başka metinlerdedir. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 49. maddesi cübbeyi “mahkemelere” çıkarken, TBB Meslek Kuralları’nın 20. maddesi “Duruşmalara” çıkarken öngörür; savcılıktaki ifade bu iki hükümde ayrıca anılmaz. Uygulamayı barodan öğrenebilirsiniz. Bu iki hükmü ve avukatların cübbe altı kıyafetini avukatların cübbe ve kıyafet kuralları rehberinde anlattık.

Hâkim ve savcılar nasıl giyinir, cübbenin altına ne giyilir?

Yönetmeliğin “Cübbenin Altına Giyilecek Kıyafetler” başlıklı 7. maddesi şöyledir:

“Bu Yönetmelikte yazılı cübbeler, ‘Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Çalışan Personelin Kılık ve Kıyafetine Dair Yönetmelik’in 5 inci maddesinde belirtilen kıyafetin üzerine giyilir.”

Gönderme yapılan yönetmelik 25 Ekim 1982 tarihli ve 17849 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır; güncel metni mevzuat.gov.tr’de. 5. maddesinde kadınlar ve erkekler için ayrı bentler vardır. Yürürlükteki metne göre başlıca kurallar şunlardır:

Not: Kamu personeli yönetmeliğinin 6. maddesindeki “Resmi elbise (üniforma) giymek zorunda olanlar” ibaresi 4 Ekim 2013 tarihli ve 2013/5443 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla değiştirildi; hâkimler ve savcılar maddede bu değişiklikle adıyla sayıldı. Maddenin ilgili kısmı şöyledir:

“Emniyet Hizmetleri Sınıfına mensup olanlar, hâkimler, savcılar, (…) ilgili kurum ve kuruluşun özel yönetmeliklerinde belirtilen usul ve esaslara tabidirler.”

Resmi Kıyafet Yönetmeliği ise cübbe altı kıyafet için 5. maddeye gönderme yapar (m.7). İki hükmün birlikte nasıl uygulandığına dair resmî bir açıklamaya ulaşamadık.

2802 sayılı Kanun’un 65. maddesi de kınama cezası uygulanan hâller arasında “Kılık ve kıyafetinde mesleğin gerektirdiği saygınlığı gözetmemek” hâlini sayar. Kınama, aynı maddeye göre “Belli bir eylem veya davranışın kusurlu sayıldığının yazı ile bildirilmesidir”. Bu bent cübbeyi ayrıca anmaz; kılık ve kıyafette mesleğin gerektirdiği saygınlıktan söz eder.

Kadın hâkim ve savcılar nasıl giyinir?

Kadınlara ilişkin (a) bendi bir renk ya da model belirlemez; giyilmeyecek parçaları ve etek boyunu sayar. Bendin yürürlükteki metni şöyledir:

“Kadınlar; (…) Kolsuz ve çok açık yakalı gömlek, bluz veya elbise ile strech, kot ve benzeri pantolonlar giyilmez. Etek boyu dizden yukarı ve yırtmaçlı olamaz. Terlik tipi (sandalet) ayakkabı giyilmez.”

“(…)” ile gösterilen yerdeki birinci cümle 4 Ekim 2013 tarihli ve 2013/5443 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlükten kaldırılmış, ikinci cümle aynı kararla maddenin (c) bendine taşınmıştır.

Cübbenin kendisinde de kadın ve erkek ayrımı yoktur: yönetmeliğin cübbeyi tarif eden 4. ve 5. maddeleri ayrı bir kadın modeli öngörmez. Hukuk cübbelerimiz de kadın ve erkek için aynı kalıpla dikilir. Modeller ve bedenler için hâkim cübbesi modelleri ve beden tablosu ile kadın ve erkek savcılar için savcı cübbesi sayfalarına bakabilirsiniz.

Erkek hâkim ve savcılar nasıl giyinir?

Erkeklere ilişkin (b) bendi temiz, düzgün, ütülü ve sade elbise, kapalı ayakkabı ve kravat öngörür. Bendin kıyafetle ilgili cümleleri şöyledir (kişisel bakıma ve tek tip elbiseye ilişkin cümleleri “(…)” ile atladık):

“Erkekler; Elbiseler temiz, düzgün, ütülü ve sade; ayakkabılar kapalı, temiz ve boyalı giyilir. Sandalet veya atkılı ayakkabı giyilmez. (…) Kravat takılır, kravatı örtecek şekilde balıkçı yaka veya benzeri süveterler giyilmez. (…) Bina içinde gömleksiz, kravatsız ve çorapsız dolaşılmaz.”

Hâkim ve savcı kıyafet yönetmeliği nedir, neleri düzenler?

Hâkim ve Savcıların Resmi Kıyafet Yönetmeliği’ni Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu çıkardı (kurumun bugünkü adı Hâkimler ve Savcılar Kurulu; Anayasa m.159). Metin 29 Mart 1998 tarihli ve 23301 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı.

4., 5. ve 11. maddeleri ile ekindeki Şekil 4, 24 Haziran 2016 tarihli ve 29752 sayılı Resmî Gazete’de değiştirildi, Şekil 5–8 de bu değişiklikle eklendi. Şekil 1–3 ise 3 Ağustos 2016 tarihli ve 29790 sayılı Resmî Gazete’de değiştirildi. Güncel metni mevzuat.gov.tr’de okuyabilirsiniz. Yönetmeliğin maddeleri şunları düzenler:

Yönetmelik; Yargıtay başkan ve üyelerini, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekilini, Danıştay meslek mensupları ile Danıştay tetkik hâkimleri ve savcılarını kapsamaz (m.2). Bunların cübbesi Yargıtay Kıyafet Yönetmeliği’nde ve Danıştay Kıyafet Yönetmeliği’nde tarif edilir; Anayasa Mahkemesi mensuplarının cübbesi de Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 91. maddesindedir. Yargıtay’da görevli hâkimler ile Yargıtay Cumhuriyet savcıları ise Resmi Kıyafet Yönetmeliği’ne uyar (Yargıtay Kıyafet Yönetmeliği m.10). Bu cübbeleri Yargıtay, Danıştay ve Anayasa Mahkemesi cübbeleri rehberinde anlattık.

Hâkimler cübbe giymek zorunda mı?

Yönetmeliğin 1. maddesi, düzenlediği kıyafeti hâkim ve savcıların “giymeye mecbur oldukları” resmi kıyafet olarak tanımlar:

“Bu Yönetmelik, adli ve idari yargıda görevli hakim ve savcıların giymeye mecbur oldukları resmi kıyafete ilişkin esas ve usulleri belirler.”

Dayanak olan 2802 sayılı Kanun’un “Meslekî Kıyafet, Kitap ve Bilgisayar Yardımı” başlıklı 112. maddesinin ilk iki fıkrası şöyledir:

“Hakim ve savcıların resmi kıyafetlerinin şekli, bunların giyilme zaman ve yerleri ile yenilenme süreleri, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.”

“Bu kıyafetler Adalet Bakanlığınca sağlanır.”

Cübbenin hangi durumlarda giyileceğini yönetmeliğin 6. maddesi sayar: duruşmalar ve adli yıl açılış törenleri. Yönetmelikte aykırılığa bağlanmış ayrı bir yaptırım hükmü yoktur; 2802 sayılı Kanun’un kılık ve kıyafete ilişkin disiplin hükmünü yukarıda aktardık.

Hâkim kıyafeti nasıl olur?

Yönetmeliğin 4. maddesi ilk derece mahkemeleri ile Cumhuriyet başsavcılıklarındaki kıyafeti şöyle tarif eder:

“Adli ve idari yargı ilk derece mahkemeleri ile Cumhuriyet başsavcılıklarında görev yapan hâkim ve savcıların, resmi kıyafeti Şekil 1’de görülen tipte siyah parlak kumaştan yapılmış, geniş reglan kollu, düğmesiz cübbedir.”

Bu cübbenin yakadan başlayan ön kısımlarında, iki kol ağzında ve sert yakasının iç ve dışında saten bulunur; satenin rengi mahkeme türüne ve göreve göre kırmızı, yeşil ya da gri olur. Hangi rengi kimin giydiğini hâkim cübbesi renkleri ve anlamı rehberinde anlattık.

Aynı maddeye göre savcıların cübbesinde ayrıca “sağ omuzdan sarı bir düğme ile başlayıp göğüs orta kısmı hizasında biten ve sarkık bir şekilde duran sarı simden yapılmış geniş örgü kordon” bulunur. Kordonu savcı cübbesindeki ip ve kordon rehberinde anlattık. Bölge adliye ve bölge idare mahkemelerinin cübbesi aynı maddede ayrıca tarif edilir. Yönetmelik cübbenin neden düğmesiz olduğunu yazmaz.

Modellerimizden bazıları: ceza hâkimi cübbesi (kırmızı saten), hukuk hâkimi cübbesi (yeşil saten) ve kordonlu savcı cübbesi. Özel tasarım cübbe talepleriniz için özel tasarım cübbe sayfamıza bakabilir ya da bize ulaşabilirsiniz.

Hâkim cübbesi giymek suç mu?

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “Özel işaret ve kıyafetleri usulsüz kullanma” başlıklı 264. maddesi şöyledir:

“(1) Bir rütbe veya kamu görevinin veya mesleğin, resmi elbisesini yetkisi olmaksızın alenen ve başkalarını yanıltacak şekilde giyen veya hakkı olmayan nişan veya madalyaları takan kimseye üç aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir.”

“(2) Elbisenin sağlayacağı kolaylık ve olanaklardan yararlanarak bir suç işlenirse, yalnız bu fiilden ötürü yukarıdaki fıkrada belirtilen cezalar üçte biri oranında artırılarak hükmolunur.”

Madde metnini yorum eklemeden aktarıyoruz. Somut bir durumun bu madde kapsamına girip girmediği hukuki bir değerlendirmedir; bunun için bir avukata danışmanızı öneririz.

Avukatlar için de aynı kurallar mı geçerli?

Hayır. Avukatların kıyafeti 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 49. maddesinde ayrıca düzenlenir: avukatlar mahkemelere, şeklini Türkiye Barolar Birliği’nin belirlediği cübbeyle çıkar. Madde kamu personeli kılık ve kıyafet yönetmeliğine gönderme yapmaz. İkinci fıkrasına göre de avukatlara, staj dönemi dâhil, baro ve Birliğin iş ve işlemleri ile mesleğin icrası kapsamında kılık ve kıyafetle ilgili bir zorunluluk getirilemez.

Avukat cübbesinin ölçülerini avukat cübbesi yönetmeliği ve TBB ölçüleri rehberinde anlattık; avukat cübbesi modelleri ayrı sayfada. Üç cübbe için avukat, hâkim ve savcı cübbesi farkları tablosuna bakabilirsiniz.

Kaynaklar

• Hâkim ve Savcıların Resmi Kıyafet Yönetmeliği: RG 29.03.1998/23301 (m.1, m.6, m.7, m.8 alıntıları); m.4, m.5, m.11 ve Şekil 4–8 RG 24.06.2016/29752; Şekil 1–3 RG 03.08.2016/29790
• Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Çalışan Personelin Kılık ve Kıyafetine Dair Yönetmelik (RG 25.10.1982/17849), m.5 ve m.6
• 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu, m.65 ve m.112
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m.264
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
• 1136 sayılı Avukatlık Kanunu, m.49; TBB Meslek Kuralları, m.20
• Yargıtay Kıyafet Yönetmeliği, m.1, m.3, m.4 ve m.10; 2797 sayılı Yargıtay Kanunu, m.66; 2575 sayılı Danıştay Kanunu, m.94; Danıştay Kıyafet Yönetmeliği, m.1 ve m.3; Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü, m.91
• Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, m.159
• Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük: “cübbe”, “kisve”