Yargıtay, Danıştay, Anayasa Mahkemesi ve Sayıştay Cübbeleri Nasıl Olur?

Yargıtay cübbesi, ilk derece mahkemelerindeki hâkim ve savcı cübbelerinden ayrı bir düzenlemeyle belirlenir; Danıştay, Anayasa Mahkemesi ve Sayıştay’ın da kendi düzenlemesi vardır. Hâkim ve Savcıların Resmi Kıyafet Yönetmeliği, Yargıtay Kanunu’nun 66. ve Danıştay Kanunu’nun 94. maddesi kapsamındaki hâkim ve savcıları kapsam dışında bırakır (m.2). Yargıtay, Danıştay ve Sayıştay’da cübbeyi kurumun kendi kıyafet yönetmeliği, Anayasa Mahkemesi’nde İçtüzük tarif eder. Yargıtay’da görevli hâkimler ve savcılar ise ilk derece yönetmeliğine uyar (Yargıtay Kıyafet Yönetmeliği m.10).

Mevzuat alıntıları, aksi belirtilmedikçe mevzuat.gov.tr’deki metinlerden birebir aktarılmıştır. İlk derece mahkemelerindeki renk ve sırma düzeni hâkim ve savcı cübbesi renkleri rehberinde.

Yargıtay cübbesi nasıl olur?

Yargıtay cübbesi siyah, geniş kollu ve düğmesizdir. Göğüsteki üçgen kısım, kol yenleri ve sert yaka ceza tarafında (Birinci Başkan ile Cumhuriyet Başsavcısı ve vekili dahil) kırmızı, hukuk tarafında yeşil kumaştır. Yakayı unvana göre dört, üç ya da iki sıra sarı sim defne dalı sırma tümüyle çevirir.

Dayanak Yargıtay Kıyafet Yönetmeliği’dir (Resmî Gazete 22.08.2001, sayı 24501; mevzuat.gov.tr’deki metinde değişiklik kaydı yoktur). 4. madde şöyledir:

“Cübbeler, (…) siyah parlak kumaştan yapılmış, geniş kollu ve düğmesizdir. Omuzlardan başlamak üzere göğüste biten üçgen kısım ile iki kol yenlerinde ve sert yakanın iç ve dış kısmında; a) Birinci Başkan, Ceza Genel Kuruluna başkanlık eden Birinci Başkanvekili, Ceza Daireleri Başkan ve Üyeleri, Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekili için kırmızı, b) Hukuk Genel Kuruluna başkanlık eden Birinci Başkanvekili ile Hukuk Daireleri Başkan ve Üyeleri için yeşil, renkli kumaş bulunur.”

Yönetmelik bu bölümler için “saten” demez, “renkli kumaş” der. Cübbenin neden düğmesiz olduğu sorusunu ayrı bir rehberde ele alıyoruz.

Yargıtay üyesi cübbesinde kaç sıra sırma vardır?

Yargıtay üyesinin yakasını iki sıra defne dalı sırma tümüyle çevirir; sıra sayısı unvana göre artar (m.5):

“Cübbe yakaları sert ve dik olup, üzerinde bulunan ve tüm yakayı çeviren sarı simden işlenmiş defne dalı biçiminde sırma; a) Yargıtay Birinci Başkanı ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısında dört (Şekil 2), b) Yargıtay Birinci Başkanvekilleri, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıvekili ve Yargıtay Daire Başkanlarında üç (Şekil 3), c) Yargıtay üyelerinde iki (Şekil 4), sıra olarak yer alır.”

Renkli kumaşın kenarında da sırma vardır: Birinci Başkan ile Cumhuriyet Başsavcısında iki sıra, diğerlerinde tek sıra. İki sıra sırmalı cübbe üyelerindir; Yargıtay’da görevli hâkimler ilk derece yönetmeliğine uyar (m.1, m.10). İlk derecede tüm yakayı çeviren sırma yalnız mahkeme başkanlarında ve ağır ceza Cumhuriyet başsavcısındadır, diğer hâkim ve savcılarda sırma yakanın yalnız üst ve yan kenarlarındadır (Hâkim ve Savcıların Resmi Kıyafet Yönetmeliği m.5). Ceza ve hukuk mahkemesi başkanları için sunduğumuz ceza hâkimi başkan cübbesi ve hukuk hâkimi başkan cübbesi de tüm yakayı çeviren defne dalı sırma taşır.

Yargıtay Başkanı cübbesi nasıl olur?

Yargıtay’ın başkanı mevzuatta “Yargıtay Birinci Başkanı” olarak anılır. Birinci Başkanın cübbesinde renkli kumaş kırmızıdır (m.4); yakayı dört sıra sırma çevirir, renkli kumaşın kenarlarındaki sırma iki sıradır (m.5). Törenlerde taktığı fular da üyelerinkinden farklıdır.

Yargıtay’da tören fuları kimde hangi renktir?

Yönetmeliğin 7. maddesinin ilk cümlesi şöyledir:

“Törenlerde cübbe altına ceza bölümüne mensup olanlar için kırmızı-beyaz; hukuk bölümüne mensup olanlar için yeşil-beyaz yakalık (fular) takılır.”

Birinci Başkanın fuları için iki metin ayrışır: 22.08.2001 tarihli Resmî Gazete’deki ilk metinde “Birinci Başkanın fuları yeşil-kırmızı renklidir” yazar; mevzuat.gov.tr’deki metinde ise “Birinci Başkanın fuları ortası beyaz kenarları yeşil-kırmızı renklidir” ifadesi yer alır. mevzuat.gov.tr metninde bu farkı açıklayan bir değişiklik kaydı bulunmaz.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı cübbesi nasıl olur?

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının siyah cübbesinde renkli kumaş kırmızıdır, yakayı dört sıra sırma çevirir ve cübbeye sağ omuzdan sarkan koyu sarı sim örgü kordon takılır. Cumhuriyet Başsavcıvekilinde de kırmızı kumaş ve aynı kordon vardır, yakadaki sırma üç sıradır (m.4–6). Kordonu 6. madde tarif eder:

“Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıvekili ayrıca, cübbenin sağ omuz başından başlayıp göğüs orta kısmı hizasında biten ve sarkık biçimde duran koyu sarı simden örülmüş geniş bir örgü kordon takarlar.”

Aynı maddeye göre Yargıtay Genel Sekreteri de törenlerde aynı şekilde beyaz renkli kordon takar. İlk derece mahkemelerinde ise Hâkim ve Savcıların Resmi Kıyafet Yönetmeliği savcılar için “sağ omuzdan sarı bir düğme ile başlayıp göğüs orta kısmı hizasında biten ve sarkık bir şekilde duran sarı simden yapılmış geniş örgü kordon” öngörür (m.4). Kordonun ayrıntısı savcı cübbesindeki ipin anlamı rehberinde.

Yargıtay savcısı ve Yargıtay’da görevli hâkimler hangi cübbeyi giyer?

Yargıtay Kıyafet Yönetmeliği bu görevliler için ayrı bir cübbe tarif etmez, onları ilk derece hâkim ve savcılarının yönetmeliğine yollar (m.10):

“Yargıtayda görevli hakimler ile Yargıtay Cumhuriyet Savcıları, Adalet Bakanlığının ‘Hakim ve Savcıların Resmi Kıyafet Yönetmeliği’ne uyarlar. Yargıtay Cumhuriyet Savcılarının cübbe yakası, anılan Yönetmelikte (Şekil 2) de belirtilen biçimdedir.”

O yönetmelikte Şekil 2, 1998’deki ilk metinde de 2016’da değişen metinde de “tüm yakayı çeviren” defne dalı sırmadır (m.5). İncelediğimiz metinlerde Yargıtay savcılarının saten rengi ve kordonu için ayrı bir hüküm yoktur.

Terim notu: 2001 tarihli yönetmelik “Yargıtay Cumhuriyet Savcıları” der; bu unvan Yargıtay Kanunu’nun mevzuat.gov.tr’deki güncel metninde geçmez. Kanun’un 6. maddesine göre “Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı; Cumhuriyet Başsavcısı, Cumhuriyet Başsavcıvekili, Cumhuriyet Başsavcı Başyardımcısı ile Cumhuriyet Başsavcı yardımcılarından oluşur.” Yorum: Yönetmeliğin “Yargıtay Cumhuriyet Savcıları” derken Başsavcı Başyardımcısı ile Başsavcı yardımcılarını kastettiği bizim yorumumuzdur; bunu doğrulayan resmî bir açıklama bulamadık. Hâkimler tarafında Kanun, tetkik hâkimlerinden “Yargıtayda görevli tetkik hakimleri” diye söz eder (m.67) ve 36. maddede “Yargıtayda yeteri kadar tetkik hâkimi bulunur.” der.

Danıştay cübbesi ne renk?

Danıştay cübbesi siyahtır; saten kısımları bordodur. Satenin etrafı sarı simle çevrilir ve üzerine sarı sim motif işlenir. Yönetmelikte kordon hükmü yoktur.

Danıştay Kıyafet Yönetmeliği’nin (Resmî Gazete 31.01.2002, sayı 24657) 08.05.2012’de değişen 3. maddesi şöyle başlar:

“Danıştay meslek mensupları ile Danıştay tetkik hâkimleri ve savcılarının resmi kıyafetleri siyah kumaştan yapılmış, geniş kollu ve düğmesiz cübbedir. Bu cübbelerin yakaları sert ve dik, yüksekliği dokuz santimetredir.”

TDK bordoyu “mor ve kırmızı karışımından ortaya çıkan renk, şarap tortusunun rengi” diye tanımlar. Motifin biçimi yönetmeliğin ekindeki Şekil 6’dadır (m.4).

Danıştay üyesi, tetkik hâkimi ve savcısının cübbesi nasıl ayrılır?

Fark, bordo satenin ve sarı sim motifin nerede olduğudur (m.3–4):

• Meslek mensupları (Danıştay Kanunu m.3’e göre Başkan, Başsavcı, başkanvekili, daire başkanları ve üyeler): bordo saten yaka, omuz, sırt, ön ve kol kısımlarında; motif bu kısımların tümünde; ayrıca bordo fular.
• Tetkik hâkimleri: bordo saten yaka, ön ve kol kısımlarında; motif yalnız öndeki satende.
• Savcılar: bordo saten yaka, ön ve kol kısımlarında; motif öndeki ve yakadaki satende.

Hepsinde kural aynıdır: “Saten kumaşın etrafı sarı sim ile çevrilir.” (m.3) Başkan ve Başsavcı için yönetmelik ayrı bir renk ya da işleme kuralı yazmaz; ikisi de meslek mensubudur. “Danıştay hâkimi” denince kastedilen göreve göre değişir: Danıştay Kanunu meslek mensuplarının “yüksek mahkeme hakimleri olarak” görev yaptığını yazar (m.4); Danıştay’da tetkik hâkimleri de görev yapar.

Anayasa Mahkemesi cübbesi nasıl olur?

Anayasa Mahkemesi cübbesi siyah kumaştandır ve yakası Maraş işi işlemelidir. Başkan, başkanvekilleri ve üyeler için tek bir tarif vardır ve bu tarif saten rengi saymaz; saten rengi (eflatun) yalnız raportör cübbesi için yazılıdır.

Kıyafeti bir yönetmelik değil, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün “Kisveler” başlıklı 91. maddesi düzenler (Resmî Gazete 12.07.2012, sayı 28351); kisve, TDK’ye göre “kılık kıyafet” demektir. Birinci fıkranın son cümlesi:

“Cübbe, siyah kumaştan yapılmış yakası Maraş işi işlemelidir (Ek-2).”

Maraş işi, TDK’ye göre “karton üzerine gerilmiş kumaşa çizilen desenin tamamen sim, sırma vb. sarılarak kapatılmasıyla yapılan bir nakış türü”dür. Görünüm İçtüzüğün Ek-2’sindeki üye cübbe şekline bağlanmıştır. Aynı fıkra kadın üyeler için siyah tayyör, beyaz bluz ve siyah ayakkabı, erkek üyeler için siyah elbise, beyaz gömlek, kravat ve siyah ayakkabı sayar.

Anayasa Mahkemesi raportörleri hangi renk cübbe giyer?

Raportör cübbesinin kolları ve yakası eflatun satendir (m.91/2):

“Raportörlerin kuruluş yıldönümünde, Yüce Divandaki görevleri ve siyasi parti kapatma davalarındaki dinleme sırasında giyecekleri cübbe, siyah kumaştan yapılmış kolları ve yakası eflatun saten olup Maraş işi işlemelidir (Ek-3).”

TDK eflatunu “mavi, kırmızı ve çok az beyazın karışımından ortaya çıkan açık mor renk; lila rengi, eflatuni” diye tanımlar. Raportör yardımcıları için İçtüzük cübbe saymaz, yalnız tayyör ya da elbise yazar (m.91/3).

Sayıştay cübbesi ne renk?

Sayıştay cübbesi siyah ince yünlü kumaştandır; saten kısımları Başkan, başkan yardımcıları, daire başkanları ve üyelerde koyu mavi, raportörlerde açık mavi, başsavcı ve savcılarda neftîdir.

Sayıştay Resmi Kıyafet Yönetmeliği’ne (Resmî Gazete 17.12.2011, sayı 28145) göre saten yaka içinde, klapada ve kol ağızlarının dışa katlanmış kısımlarındadır. Renkleri 3. madde sayar:

“Saten kumaşın rengi Sayıştay Başkanı, başkan yardımcıları, daire başkanları, üyeler için koyu mavi renk, raportörler için açık mavi renk ve başsavcı ile savcılar için neftî renktir.”

TDK neftîyi “siyaha yakın koyu yeşil renk” diye tanımlar. Yakalarda göreve göre sarı sim işleme bulunur, Başkanın dışa katlanan kol ağızlarında da. Tören cübbesi Başkan, başkan yardımcısı, daire başkanları, üyeler ve başsavcı içindir (m.3/1); duruşma yapılan hallerde raportörler ve savcılar da cübbe giyer (m.4, değişik 16.08.2022).

Yargıtay, Danıştay, AYM ve Sayıştay cübbeleri arasındaki fark nedir?

Gövde dördünde de siyahtır; fark renkli kısımların rengi ve işlemededir. Yargıtay’da kırmızı ceza, yeşil hukuk tarafına karşılık gelir; Danıştay’da tek renk (bordo), Sayıştay’da göreve göre üç renk kullanılır. Anayasa Mahkemesi’nde ayırt edici unsur Maraş işi yakadır; saten rengi yalnız raportörler için yazılıdır (eflatun).

Mavi, mor ya da bordo cübbe soruları için mezuniyet ve akademik renkleri de kapsayan cübbe renkleri ve anlamları rehberine bakabilirsiniz.

Bu cübbeler ne zaman giyilir, kim sağlar?

Cübbenin altı için Yargıtay (m.9) ve Danıştay (m.6) yönetmelikleri kamu personelinin kılık ve kıyafetine dair yönetmeliğe atıf yapar; Sayıştay yönetmeliği “koyu renk elbise ve ayakkabı” der. İlk derecedeki kurallar hâkim ve savcı kıyafeti rehberinde.

Hâkim ve savcı cübbesi modellerini nerede görebilirsiniz?

İlk derece ceza ve hukuk mahkemelerinde giyilen cübbeler için ceza ve hukuk hâkimi cübbesi modelleri ile savcı cübbesi modelleri sayfalarına; avukat, hâkim ve savcı cübbesini bir arada görmek için hukuk cübbeleri sayfasına bakabilirsiniz. Bu cübbeleri kiralamak için hâkim cübbesi kiralama ve savcı cübbesi kiralama sayfalarından teklif alabilirsiniz. Özel tasarım cübbe talepleriniz için özel tasarım cübbe ve iletişim sayfalarımıza göz atabilirsiniz.