Cübbe Renkleri ve Anlamları: Mezuniyet, Fakülte ve Hukuk Cübbelerinde Renk Rehberi

Bu rehberdeki cübbelerin çoğunda gövde siyahtır; rengi veren yaka, ön bant, kol şeritleri ve kep püskülüdür. Hukuk cübbelerinde bu yüzeylerin rengi mesleği ve mahkeme türünü gösterir; bazı üniversitelerin akademik giysilerinde ise renk fakülteyi belirtir. Aşağıda renk sorularını iki bölümde topladık: mezuniyet renkleri ve yasal hukuk cübbesi renkleri.

Hangi renk cübbeyi kim giyer?

İki bölüme geçmeden önce kısa cevap: aynı renk hukukta, üniversitelerin akademik giysilerinde ve mezuniyet takımlarında farklı kişileri gösterebilir. Üniversitelerin fakülte renklerini Bölüm 1’de örneklerle anlatıyoruz.

• Kırmızı: ceza hâkimleri, Cumhuriyet savcıları ve Yargıtay ceza daireleri; avukat cübbesinin yakası. Mezuniyette: kırmızı takımlar, tüm kademeler.
• Yeşil: hukuk hâkimleri ve Yargıtay hukuk daireleri; avukat cübbesinin kol kapakları. Mezuniyette: yeşil takımlar, üniversite.
• Neftî (siyaha yakın koyu yeşil): Sayıştay başsavcısı ve savcıları.
• Gri: ilk derece idari yargı hâkimleri; bölge idare mahkemesi başkanı, daire başkanları ve üyeleri.
• Bordo: Danıştay meslek mensupları, tetkik hâkimleri ve savcıları (saten kısımlar); nikâh memuru cübbelerimizin gövdesi. Mezuniyette: bordo takımlar, ilkokuldan üniversiteye.
• Eflatun (açık mor) ve mor: Anayasa Mahkemesi raportörlerinin cübbesinde kollar ve yaka eflatundur. Mezuniyette: mor mezuniyet atkısı.
• Mavi: Sayıştay’da Başkan, başkan yardımcıları, daire başkanları ve üyeler koyu mavi; raportörler açık mavi. Mezuniyette: mavi takımlar, üniversite.
• Siyah: avukat, hâkim, savcı, Yargıtay, Danıştay, Anayasa Mahkemesi ve Sayıştay cübbelerinin gövdesi. Mezuniyette: tüm takımlarımızın gövdesi (siyah mezuniyet cübbesi).

Hukuktaki renkler Hâkim ve Savcıların Resmi Kıyafet Yönetmeliği m.4, Yargıtay Kıyafet Yönetmeliği m.4 ve m.10, Danıştay Kıyafet Yönetmeliği m.3, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü m.91, Sayıştay Resmi Kıyafet Yönetmeliği m.3 ve TBB Avukatların Resmî Kılık Yönergesi’nden; eflatun ve neftînin tanımı TDK Güncel Türkçe Sözlük’ten alınmıştır. Nikâh memuru cübbesi için yazılan bordo ise kendi ürünlerimizin rengidir; Evlendirme Yönetmeliği renk belirtmez.

Hâkim ve savcı cübbelerinde sırmanın ve savcı kordonunun yerini hâkim ve savcı cübbesi renkleri rehberimizde anlatıyoruz. Yargıtay, Danıştay, Anayasa Mahkemesi ve Sayıştay cübbelerinde sırma, işleme ve fular gibi ayrıntıları her kurumun kendi kıyafet düzenlemesi belirler.

Bölüm 1: Mezuniyet cübbesi renkleri

Mezuniyet takımlarımızda gövde siyahtır; renk saten bantta ve püskülde, anasınıfından liseye kadar olan takımlarda kol şeritlerinde de kullanılır. Millî Eğitim Bakanlığının okullardaki mezuniyet etkinliklerini düzenleyen 30.05.2024 tarihli ve 2024/40 sayılı Mezuniyet Günü Etkinlikleri Genelgesi kep, cübbe ya da renk için bir kural koymaz.

Renklere göre kademeler

Okulunuzun veya bölümünüzün bir renk talimatı varsa ona uyun.

Fakülte renkleri: Türkiye’de nasıl uygulanır?

Türkiye’de fakülte renkleri üniversiteden üniversiteye değişir ve bazı üniversitelerde yönerge ya da yönetmelikle belirlenir. Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Akademik Giysi Yönergesi (Senato kabulü 15.02.2011) öğretim elemanlarıyla birlikte mezun olan öğrencilerin giysisini de düzenler; fakülte rengi yakadan arkaya atılan atkıda gösterilir: örneğin mühendislik fakültesi turuncu, iktisadi ve idari bilimler fakültesi mavi, eğitim fakültesi mor (m.4). Trakya ve Erciyes üniversitelerinin akademik kıyafet yönetmelikleri ise öğretim üyelerinin kıyafetini düzenler; tıp fakültesi için Trakya’da bordo (m.2), Erciyes’te vişne (m.4) belirlenmiştir. Mezuniyet cübbesinde fakülte rengi kullanmak istiyorsanız rengi üniversitenizden teyit edip toplu siparişte kumaş numunesini onaya göndermenizi öneririz. Yalova Üniversitesi öğretim elemanları için ürettiğimiz cübbe ve atkıları akademisyen cübbesi ve atkısı sayfamızda bulabilirsiniz.

Kırmızı, mavi, mor ya da sarı cübbe hangi bölümü gösterir?

Bu sorunun tek bir cevabı yok; aynı renk üniversiteden üniversiteye farklı bir birimi gösterebilir. Yukarıdaki üç düzenlemeden renk renk örnekler (ODTÜ’de atkının rengi, Trakya ve Erciyes’te öğretim üyelerinin kıyafeti):

• Kırmızı: ODTÜ’de Sosyal Bilimler Enstitüsü; Trakya’da Balkan Araştırma Enstitüsü (bayrak kırmızısı).
• Mavi: ODTÜ’de İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi; Trakya’da Mühendislik Fakültesi; Erciyes’te İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (açık mavi, turkuaz).
• Mor ve eflatun: ODTÜ’de Eğitim Fakültesi mor; Trakya’da Sağlık Bilimleri Fakültesi mor, Eğitim ve Güzel Sanatlar fakülteleri eflatun.
• Sarı: ODTÜ’de Fen-Edebiyat Fakültesi; Trakya’da İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (parlak güneş sarısı); Erciyes’te Fen-Edebiyat Fakültesi (kanarya sarısı).
• Turuncu: ODTÜ’de Mühendislik Fakültesi; Trakya’da Fen Fakültesi (koyu turuncu).
• Yeşil: ODTÜ’de Yabancı Diller Yüksekokulu; Trakya’da İlahiyat Fakültesi (koyu yeşil).

Renk seçerken pratik kriterler

• Okul logosuyla uyum: Logodaki baskın rengi ön bantta kullanmak bir seçenektir.
• Kep püskülü: Püskül bant rengiyle eşleşir.

Bölüm 2: Hukuk cübbelerinde renkler yasal olarak belirlenir

Mezuniyet cübbesinde renk okuldan okula değişir; avukat, hâkim ve savcı cübbelerinde ise renk mevzuatla belirlenir ve değiştirilemez.

Avukat cübbesi: siyah, kırmızı, yeşil

Türkiye Barolar Birliği’nin Avukatların Resmî Kılık Yönergesi’ne göre avukat cübbesi üç renkten oluşur: genel görünüm siyah; yaka kırmızı (6 cm); ön bandın iç yüzü ve kol kapakları yeşil; yakanın altındaki dikiş sırmayla kapatılır (yönerge sırmanın rengini belirtmez; cübbelerimizde sırma sarıdır). Renklere şu anlamlar da verilir: kırmızı ceza davalarını, yeşil hukuk davalarını, siyah ise yasaların otoritesini temsil eder. Bu anlamlar mevzuatta yer almaz; resmî olmayan yorumlardır. Avukat cübbesi mahkeme türüne göre değişmez; tüm avukatlar aynı cübbeyi giyer. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.49’a göre avukatlar mahkemelere Türkiye Barolar Birliği tarafından şekli belirlenen cübbeyle çıkmak zorundadır.

Hâkim ve savcı cübbesi: kırmızı, yeşil, gri

Hâkim ve Savcıların Resmi Kıyafet Yönetmeliği’ne göre ilk derece mahkemeleri ile Cumhuriyet başsavcılıklarında görev yapan hâkim ve savcıların resmî kıyafeti “siyah parlak kumaştan yapılmış, geniş reglan kollu, düğmesiz” cübbedir (m.4). Yaka, ön kısım ve kol ağızlarındaki saten renkleri görev yerine göre değişir:

Bölge adliye ve bölge idare mahkemelerindeki cübbeler şal yakalıdır; yaka kenarlarında ve kol ağızlarında görevden bağımsız olarak üçer sarı şerit bulunur. Göreve göre değişen, defne dalı biçimindeki sarı sırmanın sayısıdır: bölge adliye ve bölge idare mahkemesi başkanlarında ve bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcısında ikişer, daire başkanlarında yakada iki ve kol ağızlarında birer, daire üyeleri ve savcılarda birer adet (m.4–5). Yargıtay Birinci Başkanı, başkanvekilleri, daire başkanları ve üyeleri, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıvekili ile Danıştay meslek mensupları, Danıştay tetkik hâkimleri ve Danıştay savcıları bu yönetmeliğin kapsamı dışındadır (m.2); bunların kıyafeti Yargıtay Kıyafet Yönetmeliği ve Danıştay Kıyafet Yönetmeliği ile düzenlenir. Yargıtay’da görevli hâkimler ile Yargıtay Cumhuriyet savcıları ise bu yönetmeliğe uyar (Yargıtay Kıyafet Yönetmeliği m.10).

Özel tasarım cübbe talepleriniz için özel tasarım cübbe sayfamıza bakabilir ya da bize yazabilirsiniz.

Nikâh memuru cübbesi

Nikâh memuru cübbesinin modeli Evlendirme Yönetmeliği’nin 48. maddesine göre Genel Müdürlükçe belirlenir; yönetmelik metni renk belirtmez. Nikâh memuru cübbelerimiz bordo saten gövdelidir; üç modelimizi nikâh memuru cübbeleri sayfamızda görebilirsiniz.

Bakım

Mezuniyet cübbesi ve kep: Yıkamadan, ütülemeden ya da kepi temizlemeden önce WhatsApp’tan bize sorun; kumaşa uygun yöntemi birlikte belirleyelim.

Avukat, hâkim ve savcı cübbeleri: Yıkamak yerine kuru temizlemeye vermenizi öneririz. Ayrıntılar için cübbe nasıl temizlenir rehberimize bakın.

İlgili sayfalar

Renklere göre mezuniyet takımlarını kırmızı, bordo, turkuaz, altın sarısı ve mavi koleksiyonlarında; tüm kademeleri mezuniyet cübbesi sayfasında bulabilirsiniz. Hukuk cübbelerindeki yasal renkler için avukat cübbesi, hâkim cübbesi ve savcı cübbesi sayfalarına, sırma ve kordon farkları için yaka renkleri rehberine bakın.