Kep ve Cübbe Ne Anlama Gelir? Mezuniyet Kıyafetinin Adı, Tarihi ve Kep Atma Geleneği

Mezuniyet kepi ne anlama gelir, mezuniyette giyilen kıyafetin adı nedir, kep atma nereden çıktı? Kısaca: uzun giysinin adı cübbe, başlığın adı keptir; akademik kıyafet üzerine çalışan Burgon Society kepi akademinin simgesi sayar. Kep atma için kaynağını gösterebildiğimiz örnek, ABD Deniz Harp Akademisi’nin 1912’de kendi mezunlarıyla başladığını yazdığı şapka atma geleneğidir.

Aşağıda kep ve cübbenin sözlük anlamını, kısa tarihini, kep atma geleneği hakkında kaynakların söylediklerini ve kep atma töreninin MEB okullarında hangi kurallara bağlı olduğunu anlatıyoruz; kaynağını bulamadığımız tarihçe anlatılarını aktarmıyoruz. Takım modellerini ve fiyatlarını arıyorsanız mezuniyet cübbesi modelleri ve fiyatları sayfamıza bakın.

Mezuniyette giyilen kıyafetin adı nedir? Kep cübbe ne demek?

Mezuniyet töreninde giyilen uzun, önü açık giysinin adı cübbe, başa takılan kare tablalı başlığın adı keptir. İkisine birlikte kep cübbe ya da kep cübbe takımı denir; kep halk arasında “mezuniyet şapkası” diye de anılır. Türk Dil Kurumu’nun Güncel Türkçe Sözlük’ü bu kelimeleri şöyle tanımlar:

• Cübbe (Arapça cubbe): “Hukukçuların, üniversite öğretim üyelerinin, din adamlarının, mezuniyet törenlerinde öğrencilerin elbise üstüne giydikleri uzun, yanları geniş, düğmesiz giysi.”
• Kep (İngilizce cap): sözlükteki dört anlamdan dördüncüsü “Bazı törenlerde profesör ve öğrencilerin giydikleri özel başlık.” Diğer anlamları sipersiz şapka, asker şapkası ve hemşire başlığıdır.
• Püskül: “Bir ucundan bazı şeylere süs olarak takılan, diğer ucu serbest saçak biçimindeki iplik demeti.” Mezuniyet kepinde tablaya takılır.

Takıma ayrıca eklenebilen mezuniyet atkısı ise cübbenin üzerine takılan saten şerittir; okul adı, yıl ve isim işlenebilen modeller mezuniyet atkısı sayfasında.

Kep cübbe nasıl yazılır?

Güncel Türkçe Sözlük’te “kep” ve “cübbe” ayrı madde başlarıdır; “kep cübbe” ve “kep-cübbe” aramaları sonuç vermez, yani sözlükte ikisini birlikte anan bir madde yoktur (sozluk.gov.tr, 1 Ekim 2026). Biz ürün adlarımızda “kep cübbe” yazıyoruz. “Cüppe” araması da sözlükte sonuç vermez; madde başı “cübbe”dir. Kelimenin Arapça kökeni ve cübbeyi hangi mesleklerin giydiği ise cübbe nedir sorusunun konusudur.

Mezuniyet kepi ne anlama gelir, neden kep ve cübbe giyilir?

Akademik kıyafet üzerine çalışan İngiliz bilim derneği Burgon Society, sözlüğünde kepi akademinin standart ve ikonik simgesi olarak tanımlar (“the standard iconic symbol of academe”). TDK tanımlarında ise kep ve cübbe, öğrenciler açısından tören giysisi olarak geçer: kep “bazı törenlerde” profesör ve öğrencilerin giydiği özel başlıktır; cübbenin tanımında da hukukçular, öğretim üyeleri ve din adamlarının yanında mezuniyet törenlerindeki öğrenciler sayılır.

Neden giyildiğine gelince, öğrencilerin mezuniyet kep cübbesine ülke genelinde anlam veren ya da onu zorunlu kılan bir mevzuat bulamadık. MEB’in mezuniyet günü genelgesinde (2024/40) kep cübbe ya da tören kıyafeti hakkında hüküm yoktur; mevzuat.gov.tr’de “cübbe” kelimesiyle yaptığımız tam metin aramasında (1 Ekim 2026) da öğrenci mezuniyet cübbesini düzenleyen bir metin çıkmadı. Burgon Society’ye göre İngiliz akademik kıyafetinin kökeni ise Orta Çağ’a uzanır (aşağıdaki tarihçe).

Akademik giysiyi kendi düzenlemesiyle belirleyen üniversiteler vardır. ODTÜ Akademik Giysi Yönergesi’ne göre akademik giysi “mezuniyet törenleri, diploma dağıtımı, öğretim yılı açılışı gibi resmi törenlerde” giyilir (m.2); siyah zemini “geleneksel Üniversite giysisini temsil etmektedir”, atkılar ise fakülte, enstitü ve yüksekokul renklerini gösterir (m.4). Trakya (RG 23.06.1999) ve Erciyes (RG 18.04.1985) üniversitelerinin Resmî Gazete’de yayımlanan akademik kıyafet yönetmelikleri ise öğrencinin değil, öğretim üyesinin kıyafetini düzenler; öğretim üyesi kıyafeti için akademisyen cübbesi sayfamıza bakabilirsiniz.

Bazı Türkçe sayfalarda kep, akademik başarının simgesi olarak anlatılır. Bu anlam mevzuatta yer almaz; resmî olmayan bir yorumdur. Mezuniyet takımlarımızda hangi rengin hangi kademede kullanıldığını, bazı üniversitelerdeki fakülte renklerini ve hukuk cübbelerinde renklerin neyi gösterdiğini cübbe renkleri ve anlamları rehberinde ele aldık.

Kep ve cübbe nereden gelir, mezuniyet cübbesinin tarihi nedir?

Burgon Society’nin İngiliz akademik kıyafeti için verdiği tarihçeye göre akademik cübbe, Orta Çağ’ın gündelik giysisinden gelişmiştir. Akademik kıyafet üzerine hakemli bir dergi (Transactions of the Burgon Society) yayımlayan derneğin anlattıkları kısaca şöyledir:

• Akademik kıyafet, Orta Çağ’da herkesin giydiği giysiden doğmuştur: bir tunik, üzerine çoğu zaman bir pelerin ve başı ile omuzları korumak için bir başlık (kukuleta).
• Paris, Oxford ve Cambridge gibi erken Kuzey Avrupa üniversitelerinde öğrenciler din adamı sınıfına (kleriklere) mensuptu. Hepsi rahip değildi ama sade giyinmeleri beklenirdi; giysileri uzun ve kapalıydı.
• 15. yüzyılın ikinci yarısında moda daha açık giysilere yöneldi. Uzun iç giysi önden açılarak bugünkü akademik cübbeye dönüştü, kolları genişledi.

Kepin kare biçimi ise aynı derneğin sözlüğüne göre 16. yüzyılda ortaya çıktı. Türkiye’de okul mezuniyetlerinde kep cübbe giyilmesinin ne zaman ve nasıl yaygınlaştığına dair güvenilir bir kaynağa ulaşamadık.

Mezuniyet kepi neden kare?

Kepin neden kare olduğunu açıklayan güvenilir bir kaynağa ulaşamadık. Ulaşabildiğimiz kaynaklar kare biçimin ne zaman ortaya çıktığını ve kepin nasıl yapıldığını anlatıyor:

• Burgon Society sözlüğüne göre akademik başlık önce yuvarlak, siperliksiz bir başlıktı (pileus); kare biçimi 16. yüzyılda ortaya çıktı.
• Aynı sözlük İngiliz akademik kıyafetindeki kepi, başa oturan yarım küre biçimli bir takke ile sert, düz ve kare bir tablanın birleşimi olarak tarif eder. Tabla karton, daha sonraları tahta ile sertleştirilir; ortasında bir düğme ve püskül bulunur.
• İngilizcedeki mortarboard adı, Online Etymology Dictionary’ye göre muhtemelen kepin, duvarcıların harcı tutmak için kullandığı kare tahtaya benzemesinden gelir. Adın akademik kep için en geç 1854’ten beri kullanıldığı görülür.

Bizim keplerimizde de tabla karedir. Püskülün yeri ise kepin türüne göre değişir: ilkokul, ortaokul ve lise keplerimizde kısa püskül tablanın köşesinden sarkar; üniversite keplerimizde uzun püskül tablanın ortasındaki düğmeden sarkar. Kepin takkesi, tablası ve püskül rengi seçimi mezuniyet kepi ve püskülü sayfasında anlatılıyor.

Kep atma nedir, ne anlama gelir, nereden çıktı?

Kep atma, mezunların tören sonunda keplerini topluca havaya fırlatmasıdır. “Kep atmak” Güncel Türkçe Sözlük’te ayrı bir madde olarak yer almaz; gündelik dilde hem bu anı hem de mezuniyet törenini (“kep atma töreni”) anlatmak için kullanılır.

Bazı Türkçe sayfalarda kep atma, mezunun yeni bir döneme adım atmaya hazır oluşunun simgesi olarak anlatılır. Bu anlam mevzuatta yer almaz; resmî olmayan bir yorumdur. Kaynağını gösterebildiğimiz anlam ise aşağıdaki ABD Deniz Harp Akademisi metnindedir: orada şapka atma, mezunların akademideki günlerinin “sembolik ve görsel sonu” olarak anlatılır.

Kep atma geleneği nereden gelir?

Geleneğin kökeni hakkında bulabildiğimiz kurum kaynağı, ABD Deniz Harp Akademisi’nin (U.S. Naval Academy) yayımladığı “Commissioning Week Traditions” metnidir:

“The ‘hat toss’ is the traditional ending to graduation and commissioning ceremonies at all the service academies and originated at the Naval Academy in 1912.”

Türkçesi: Şapka atma, ABD askerî akademilerinin hepsinde mezuniyet ve subaylığa atanma törenlerinin geleneksel kapanışıdır ve 1912’de Deniz Harp Akademisi’nde başlamıştır.

Metne göre 1912’den önce mezunlar, subay olarak atanmadan önce iki yıl daha filoda öğrenci olarak görev yapıyor, bu yüzden öğrenci şapkalarını saklamak zorunda kalıyordu. 1912 sınıfından itibaren mezunlar diplomalarını aldıktan sonra subay olarak atandı. Eski şapkalarına ihtiyaçları kalmayan yeni subaylar onları kendiliğinden havaya attı. Akademi, atılan şapkaların bugün de çocuklar tarafından hatıra olarak toplandığını yazar.

Bu kaynağın iki sınırı var: anlattığı şey mezuniyet kepi değil askerî öğrenci şapkasıdır ve yalnız ABD askerî akademilerindeki geleneği kapsar. Sivil üniversitelerde ve Türkiye’deki okullarda kep atmanın ne zaman, nereden yayıldığını gösteren güvenilir bir kaynağa ulaşamadık.

Kepin ne zaman ve nasıl fırlatılacağını, kimseye çarpmaması için nelere dikkat edileceğini mezuniyet kepi nasıl takılır ve nasıl fırlatılır rehberinde anlattık.

Kep atma töreni nedir, ne zaman yapılır, zorunlu mu?

“Kep atma töreni”, okulların ve üniversitelerin mezuniyet törenine gündelik dilde verilen addır. MEB metinlerinde bu etkinliğin adı “mezuniyet günü”dür. MEB’in 2024/40 sayılı genelgesi, mezuniyet gününün hangi düşünceyle düzenlendiğini şöyle anlatır:

“…öğrencilerimizin eğitim yolculuğunda yeni bir aşamaya geçişlerini kutlamak, aynı zamanda bu yolculukta birlikte oldukları arkadaşlarına ve öğretmenlerine veda etmek düşüncesiyle mezuniyet günü düzenlemek istemeleri durumunda…”

Kurallar, okulun MEB’e bağlı bir okul mu yoksa üniversite mi olduğuna göre ayrılır.

MEB okullarında kep atma töreni zorunlu mu?

Hayır. MEB’e bağlı okullarda (anaokulu, ilkokul, ortaokul ve lise) kurallar kısaca şöyledir:

• Okulların mezuniyet töreni düzenleme zorunluluğu yoktur.
• Tören yapılırsa gönüllülük esasına göre ve veli izni alınarak yapılır; okul öncesi ve ilköğretimde çocukların yaşına ve gelişimine uygun etkinlik seçilir.
• Velileri ve okulları külfete sokacak etkinliklerden kaçınılır; tören okulun kendi mekânında ya da alanında yapılır, okul dışındaki mekânlarda mezuniyet etkinliği düzenlenmez.
• Etkinliği okul planlar, il ya da ilçe millî eğitim müdürlüğü onaylar. Okul aile birliğinin düzenlediği benzer etkinlikler de aynı kurallara tabidir.

Dayanak, MEB Ortaöğretim Genel Müdürlüğü’nün 30 Mayıs 2024 tarihli, Bakan imzalı 2024/40 sayılı “Mezuniyet Günü Etkinlikleri” genelgesidir ve “Bakanlığımıza bağlı her tür ve derecedeki resmî/özel eğitim kurumları” için geçerlidir. Eğitim Kurumları Sosyal Etkinlikler Yönetmeliği’nin 7. maddesinin ikinci fıkrası mezuniyet gününü sosyal etkinlikler arasında sayar; genelge ise bunun zorunlu olmadığını yazar:

“… Bakanlığımıza bağlı eğitim kurumlarının bu minvalde faaliyetler gerçekleştirmesine yönelik bir zorunluluk bulunmamaktadır.”

Genelgenin yedi maddesinden tören düzenini doğrudan ilgilendirenler şunlardır:

“1. Etkinlikler gönüllülük esasına göre, veli izni alınarak, öğrencilerin gelişim seviyelerine ve pedagojik esaslara uygun olarak gerçekleştirilecektir.”

“2. Özellikle okul öncesi ve ilköğretim kademelerinde, çocukların yaş ve gelişim seviyelerine uygun etkinlikler düzenlenmesine dikkat edilecektir.”

“3. Velileri ve okulları külfete sokacak etkinliklerden kaçınılacak, etkinlikler için okulların uygun mekân ve/veya alanları kullanılacak, okul/kurum dışındaki mekânlarda mezuniyet etkinlikleri gerçekleştirilmeyecektir.”

“4. Okul/kurumlar tarafından planlanan mezuniyet etkinlikleri, il/ilçe millî eğitim müdürlüklerinden onay alınarak gerçekleştirilecektir.”

“7. Okul aile birliklerince düzenlenecek benzer etkinlikler de ilgili mevzuatın ve bu Genelge'nin hükümlerine tabidir.”

MEB’in 19 Ağustos 2026 tarihli, 2026/70 sayılı “2026-2027 Eğitim ve Öğretim Yılına İlişkin İş ve İşlemler” genelgesinin 12. maddesi de mezuniyet etkinliklerinin “velilere ilave mali yük getirmeyecek şekilde” planlanmasını ister ve 2024/40 sayılı genelgeye atıf yapar.

İki genelgede de kep cübbe giyilmesi ya da kep atma hakkında bir hüküm yoktur. Tören tarihini ve kep cübbe giyilip giyilmeyeceğini okulunuzdan öğrenebilirsiniz. Kademeye göre takımlar: anasınıfı, ilkokul, ortaokul ve lise mezuniyet cübbesi.

Üniversitede kep atma töreni ne zaman yapılır?

MEB genelgeleri yalnız Bakanlığa bağlı eğitim kurumları için yazılmıştır; üniversite törenleri bu genelgelerin konusu değildir. Bu yüzden tören tarihi, yeri ve kıyafet kuralları için üniversitenizin ya da fakültenizin duyurusuna bakın.

Kıyafet kuralı üniversiteden üniversiteye değişebilir. Örneğin ODTÜ Akademik Giysi Yönergesi’nin 4. maddesine göre akademik giysi “giysi ve yaka atkısı olmak üzere iki parçadan oluşmaktadır”; yönergede kep yer almaz. Takım arıyorsanız üniversite mezuniyet cübbesi ve kepi sayfasına bakabilirsiniz.

Kep atma yasaklandı mı?

MEB’in 2024/40 ve 2026/70 sayılı genelgelerinde kep atmayı yasaklayan ya da düzenleyen bir hüküm yoktur. Okulunuzun ya da il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünün ayrıca bir kural koyup koymadığını okul yönetimine sorabilirsiniz.

Mezuniyet cübbesi, kep ve püskülün İngilizcesi nedir?

Kep cübbe nereden alınır, nereden kiralanır?

Kademeye göre takımları yukarıda andığımız anasınıfı, ilkokul, ortaokul, lise ve üniversite sayfalarında bulabilirsiniz. Tören günü için kiralık takım arıyorsanız kep cübbe kiralama sayfamıza bakabilir, okul ve kurum siparişleri için toptan kep ve cübbe sayfasından teklif alabilirsiniz.

Cübbenin altına ne giyileceği için mezuniyet cübbesi nasıl giyilir, okulda tören planlamak için okullar için mezuniyet töreni hazırlık listesi rehberlerimize bakabilirsiniz.