Mezuniyet Kepi Nasıl Takılır? Püskül Hangi Tarafta Durur, Kep Nasıl Fırlatılır?

Kep nedir?

Kep (İngilizcede mortarboard), mezuniyet cübbesinin tamamlayıcısı olan, kare ve düz tablalı akademik başlıktır. Türkiye’de kullanılan modelde tabla sert mukavvadan yapılır ve siyah satenle kaplanır; başa oturan takke kısmı arkadan lastiklidir, bu yüzden tek beden herkese uyar. Tablanın ortasındaki düğmeye püskül ilmekle takılır; püskülün rengi okulun veya fakültenin rengini, tören sonunda sağdan sola alınması ise mezuniyeti simgeler. Kökeni Orta Çağ üniversitelerindeki din adamı başlıklarına dayanır; Türkiye’de anasınıfından üniversiteye her kademede aynı form kullanılır, kademe farkı kepin değil cübbenin kumaşında ve bant renginde görülür.

Kep, mezuniyet fotoğrafında en çok göze çarpan parçadır ve yanlış takılan kep bütün sınıf fotoğrafını bozar: birinde tabla havaya, birinde gözlere doğru bakar, püsküller farklı yanlardadır. Bu rehberde kepin doğru açısını, püskül geleneğini, saç ve başörtüsüyle sabitleme yöntemlerini ve kep fırlatma kurallarını anlatıyoruz. Anlatım, ürettiğimiz standart kep için geçerlidir: siyah saten kaplı sert mukavva tabla, tüm baş ölçülerine uyan lastikli takke ve tablanın ortasındaki düğmeye bağlı püskül.

Kepin parçaları

• Tabla (mortarboard): 24×24 cm kare, sert mukavva, saten kaplı. Öne bakan köşesi hafif sivridir.
• Takke: Başı kavrayan yuvarlak kısım; arkasında lastik ve çoğu modelde ayarlanabilir toka bulunur.
• Düğme: Tablanın tam ortasında; püskül buraya ilmekle geçirilir.
• Püskül: Bant rengiyle aynı.

Kep nasıl takılır? Adım adım

1. Köşeyi bulun. Tablanın etiket veya dikiş olmayan köşesi öndür; bazı modellerde içte “ÖN” etiketi vardır.
2. Yerleştirin. Ön köşe tam alnın ortasına, kaşların 2–3 parmak (4–5 cm) üstüne gelsin. Kepi başın arkasına itmeyin; tabla yere paralel durmalı.
3. Lastiği oturtun. Takkenin arkasındaki lastik, ense çukurunun hemen üstünü kavrasın. Toka varsa iki parmak rahatlık kalacak şekilde ayarlayın.
4. Kontrol edin. Aynada tabla düz, ön köşe burun hizasında, püskül serbestçe sarkıyor olmalı. Başınızı öne eğdiğinizde kep kaymıyorsa doğru oturmuştur.
5. Püskülü sağa alın. Törene sağ tarafta başlanır (aşağıya bakın).

Sık yapılan hatalar

• Tablayı yukarı bakacak şekilde arkaya itmek: fotoğrafta alın büyük, kep küçük görünür.
• Kepi kaşlara kadar indirmek: gözler gölgede kalır.
• Püskülü düğümlemek: ilmek sıkışır, sola geçirirken düğme kopar.

Uzun saç, topuz, başörtüsü ve gözlük

Uzun saç

Saçı alçak at kuyruğu veya alçak topuz yapın; yüksek topuz kepi kaldırır. Kepi taktıktan sonra iki yandan siyah tel toka ile takkeyi saça tutturun; rüzgârlı açık hava törenlerinde 4 toka kullanın. Kısa saçta tokayı takkenin iç kenarından geçirip saç diplerine tutturun.

Başörtüsü

Kep lastiği bone veya şal üzerine rahat oturur; dolgusuz, düz bağlanmış bir şal seçin. Kepi şalın üzerine yerleştirip iğneyle takkeyi şala iki noktadan tutturun; iğne satenden değil takkenin bez astarından geçmeli. Şal rengi kep ve bant rengiyle uyumluysa fotoğraf daha derli toplu olur; okulların çoğu siyah veya bant renginde şal ister.

Gözlük

Kepi gözlükten önce takın; sonra gözlük saplarını takkenin altından geçirin. Böylece kep sapları ezmez, gözlük de kepi kaldırmaz.

Püskül geleneği: sağdan sola

Amerikan kökenli olan bu gelenek Türkiye’de de yaygınlaştı: tören başında püskül sağ tarafta durur; diploma alınıp mezun ilan edildikten sonra (çoğu okulda sunucunun “kepleri çevirin” anonsuyla topluca) sol tarafa alınır. Sol taraf mezuniyeti simgeler. Ortaokul ve ilkokul törenlerinde bu geçiş çoğunlukla sınıf öğretmeninin işaretiyle hep birlikte yapılır ve fotoğrafçılar için en güzel kareyi verir. Bazı üniversitelerde geçiş yapılmaz; okulunuzun protokolüne uyun.

Püskül tablanın kenarından sarkmalı, önden değil yandan görünmelidir. Fotoğraflarda püskül yüze geliyorsa düğmeden bir tur döndürüp kısaltın.

Toplu fotoğraf için hiza

Öğretmen veya organizatörler için pratik kontrol listesi:

1. Tüm keplerde ön köşe burun hizasında, tabla yere paralel.
2. Püsküller aynı tarafta (tören öncesi sağ).
3. Cübbenin ön bantları düz ve simetrik; kep ile bant rengi eşleşiyor.
4. İlk sıra oturuyorsa kepler dizde değil başta; oturan öğrencilerde tabla geriye kaçar, öne alın.
5. Rüzgârlı havada tokalar takılı; yedek 20–30 siyah tel toka yanınızda olsun.

Kep fırlatma: ne zaman ve nasıl?

Kep fırlatma törenin son anıdır; ondan önce fırlatılan kepler fotoğraf düzenini bozar ve düğmeler kırılır. Kurallar:

• Yalnızca sunucu veya tören yöneticisi işaret verdiğinde, topluca fırlatın.
• Kepi yukarıya ve hafif öne, insanlardan boş alana doğru atın; yana veya arkaya atılan kep birine çarpar.
• Tabla sert mukavvadır; ilkokul ve anasınıfı törenlerinde kep fırlatma yerine kepleri havaya kaldırıp tutma tercih edilmelidir. Anasınıfı keplerimiz bu nedenle yumuşak tabanlıdır.
• Fırlatma öncesi kep içine isim yazın; kepler karışır. Kiralık takımlarda kep numarası zaten yazılıdır.
• Fırlatılan kep yerden alındıktan sonra bükülmüşse düz zeminde, üzerine kitap konarak bir gece bekletilir.

Tören sonrası kepin saklanması

Kepi ıslatmayın; nemli bezle silin. Püskülü düğmeden çıkarıp düz saklarsanız kıvrılmaz. Kepler kutuda yan yana, tablaları düz gelecek şekilde saklanır; üst üste dizilen keplerin alttakileri ezilir. Ayrıntılı bakım için cübbe ve kep temizliği rehberine bakın.

İlgili sayfalar

Tek başına kep için mezuniyet kepi (150 ₺, 10 püskül rengi), yedek püskül için kep püskülü, tüm kep-cübbe takımları için mezuniyet cübbesi sayfasına bakın. Cübbe altına ne giyileceği ve saç-başörtüsü uyumu için mezuniyet cübbesi nasıl giyilir rehberimizi okuyun; okul törenleri için hazırlık listesi var.